Photo: Shree_clips B · Pexels License · source ↗
(పత్తి ఆకు ముడత వైరస్ ఫోటో)
Cotton leaf curl virus (CLCuV) in north Indian cotton
ఉత్తర భారత పత్తిలో పత్తి ఆకు ముడత వైరస్ (CLCuV)
Cotton Leaf Curl Virus (CLCuV) — తెల్లదోమ ద్వారా వ్యాపించే geminivirus. ఉత్తర భారత పత్తి జోన్లో — పంజాబ్, హర్యానా, ఉత్తర రాజస్థాన్, పశ్చిమ ఉత్తర ప్రదేశ్లో పత్తికి అత్యధిక ఆర్థిక నష్టం కలిగించే వైరల్ తెగులు ఇదే. 1990 ల చివర్లో epidemics — పంజాబ్ పత్తి పంటలో నాలుగో వంతును wipe out చేశాయి, పెద్దఎత్తున రకాల మార్పు తప్పనిసరి చేశాయి.
Pathogen, vector
CLCuV — begomovirus కాంప్లెక్స్: Cotton Leaf Curl Multan Virus (CLCuMuV), Cotton Leaf Curl Kokhran Virus (CLCuKoV), Cotton Leaf Curl Burewala Virus (CLCuBuV) — వీటితో పాటు betasatellite DNA. వీటన్నింటినీ తెల్లదోమ Bemisia tabaci (Whitefly In Cotton Chilli) persistent, circulative పద్ధతిలో వ్యాపింపజేస్తుంది. యాంత్రిక, విత్తన transmission లేదు. తెల్లదోమ vector ఒత్తిడి — outbreak తీవ్రతను నిర్ణయిస్తుంది.
లక్షణాలు
దాడికి గురైన మొక్కల్లో — ఆకులు ముడుచుకుని, crinkle అవుతాయి (కిందకు, పైకి). veins మందంగా, ముదురు రంగుగా మారతాయి; ఆకు veins కింది వైపున enations (ఆకులాంటి outgrowths) వస్తాయి — ఇది ఖచ్చితమైన గుర్తు. మొక్కలు బాగా stunted గా అవుతాయి; కాయలు తక్కువ, చిన్నవి, poorly developed. తొలి దశలో (పూత ముందు) infection వస్తే — harvestable పత్తి ఏదీ ఉండకపోవచ్చు; late infections వల్ల కాయ damage వస్తుంది కానీ partial దిగుబడి దక్కుతుంది.
భౌగోళిక విస్తరణ
CLCuV దాదాపు ఉత్తర పత్తి జోన్కు (Cotton Zone System Cicr) మాత్రమే పరిమితం. మధ్య, దక్షిణ జోన్లలో — తెల్లదోమ ఎక్కువగా ఉన్నా CLCuV outbreaks నమోదుకాలేదు — regional vector biotype, host begomovirus reservoir వేరుగా ఉన్నాయి. PAU, CICR-Sirsa — పంజాబ్-హర్యానాలో 1996-98, 2007-08, 2015, 2021-22 లలో periodic resurgences నమోదు చేశాయి.
నియంత్రణ
Resistance breeding — ప్రధాన నియంత్రణ. PAU — CLCuV-tolerant G. hirsutum రకాలు (LH-1556, LH-2076) విడుదల చేసింది; public-sector హైబ్రిడ్ F-2228 BG-II లో కొంత tolerance ఉంది. దేశీ పత్తి (G. arboreum) — ఎక్కువగా resistant (Cotton American Vs Desi Vs Egyptian). ఇటీవలి CICR రకాలు PA-08, PA-528 — epidemic-prone ప్రాంతాల్లో CLCuV escape వ్యూహంగా ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
Cultural నియంత్రణ: (a) పక్క పొలాల్లో పత్తి overlap తప్పించడం, (b) vector, virus ను harbour చేసే ప్రత్యామ్నాయ హోస్ట్లు — బెండ, పొగాకు, Sida, Hibiscus — వీటిని నాశనం చేయడం, (c) తొలి దశలో infected మొక్కలను rogue out చేయడం, (d) peak తెల్లదోమ ఒత్తిడి తప్పించుకునేలా సరైన సమయంలో విత్తడం.
పురుగు మందులతో vector నియంత్రణ — curative మాత్రమే. తెల్లదోమకు — Diafenthiuron 50% WP @ ఎకరానికి 240 గ్రా., pyriproxyfen 10% EC @ ఎకరానికి 250 మిలీ, spiromesifen 22.9% SC @ ఎకరానికి 200 మిలీ సిఫార్సు. Pyrethroid ను తరచుగా, అతిగా వాడడం — తెల్లదోమ resurgence కు దారితీసింది, దీన్ని తప్పించాలి.
ఆర్థిక ప్రభావం
1996-98 పంజాబ్ epidemic — Rs 500-1000 కోట్ల అంచనా నష్టం. 2002 తర్వాత ఉత్తర భారత్లో Bt పత్తి adoption surge కు ఇదే ప్రధాన కారణం.
సంబంధిత పేజీలు
Whitefly In Cotton Chilli, Cotton Zone System Cicr, Cotton American Vs Desi Vs Egyptian, Cotton Fusarium Wilt Resistance కూడా చూడండి.
మూలాలు
- Cotton Leaf Curl Disease. ICAR-CICR Pathology Research.
- CLCuV management. Punjab Agricultural University, Ludhiana.
- Cotton leaf curl virus in north zone. Indian Phytopathology.