Photo: RITESH SINGH · Pexels License · source ↗
(నీరు-మీరు watershed పథకం)
Neeru-Meeru watershed programme (Andhra Pradesh)
నీరు-మీరు watershed పథకం (ఆంధ్రప్రదేశ్)
"నీరు-మీరు" అనేది ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2000లో మొదలుపెట్టారు people's programme - in-situ వర్షపు నీటి నిల్వ, భూగర్భ జలాల recharge కోసం. ఇది రాష్ట్రంలోని తర్వాతి watershed, water-security పనులకు political, operational forerunner. రాయలసీమలో ఏ watershed treatment package నైనా ఇప్పటికీ రైతులు ఈ పేరుతోనే గుర్తు పెట్టుకుంటారు.
ముఖ్య లక్షణాలు
మే 2000 లో campaign-mode mass mobilisation గా మొదలుపెట్టారు - పంచాయతీ రాజ్, గ్రామీణ అభివృద్ధి, అటవీ, చిన్న నీటిపారుదల, వ్యవసాయ, భూగర్భ జల శాఖలు కలిసి. మొదట అత్యధిక వర్షపాత లోటు ఉన్న జిల్లాలను (అనంతపురం, కర్నూలు, వైఎస్ఆర్ కడప, చిత్తూరు, మహబూబ్నగర్, నల్గొండ, ప్రకాశం) target చేశారు; తర్వాత దశల్లో మిగతా రాష్ట్రానికి extend అయింది.
Treatments
- In-situ నిల్వ: compartmental bunding (Compartmental Bunding Rainfed), contour bunds, field bunds, vegetative barriers, trench-cum-bund.
- Drainage line treatments: gully plugs, loose-boulder check dams, gabion, sunken pits, మట్టి check dams.
- Water harvesting: farm pond (Farm Pond), percolation tanks, mini-percolation tanks (MPT), rainwater recharge pits (Rainwater Recharge Pits).
- భూగర్భ జల recharge: dug-well recharge, sub-surface dykes, పాత cascading tanks revival.
- Productivity enhancement: dryland horticulture, pasture development, dryland agronomy demonstrations.
అమలు
Neeru-Meeru ను District Water Management Agencies (DWMA) ద్వారా అమలు చేస్తారు; APSAC, Groundwater Department technical support ఇస్తాయి. Works ను గ్రామ స్థాయిలో user groups, Watershed Development Committees ద్వారా చేస్తారు - MGNREGS labour wages (Mgnregs Horticulture Plantation) తో convergence ఎక్కువగా ఉంటుంది. Funds రాష్ట్ర budget నుండి, PMKSY-WDC (Watershed Development Component Pmksy Wdc) నుండి వస్తాయి.
రైతులు ఎలా engage అవ్వాలి
రైతులు individually apply చేయరు. Watersheds ను మండల/MWA స్థాయిలో planning process ద్వారా select చేస్తారు; works స్థానిక రైతులు, ఎన్నికైన ప్రతినిధులతో కూడిన Watershed Development Committees చేపడతారు. Individual benefits నేల తేమ పెరగడం, groundwater table లేవడం, తమ భూమిలో పనుల కోసం MGNREGS wages ద్వారా వస్తాయి.
ప్రభావం, పరిమితులు
World Bank, academic evaluations ప్రారంభ దశల్లో groundwater levels measurable గా పెరగడం, cropping intensity పెరగడం, covered micro-watersheds లో kharif సాగు security మెరుగవ్వడం report చేశాయి. తీవ్ర సమస్యలు: పూర్తయిన structures maintenance బలహీనం, benefit distribution లో equity uneven (upstream marginal రైతుల కంటే downstream landowners ఎక్కువ గెలుచుకుంటారు), extraction wells మీద over-investment recharge gains ను erode చేస్తుంది.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: PMKSY-WDC, Compartmental bunding, Farm pond, Rainwater recharge pits.
మూలాలు
- Neeru-Meeru programme. Government of Andhra Pradesh.
- Watershed development in Andhra Pradesh - evaluation. World Bank.