సమాచారానికి వెళ్లండి

Nagpur mandarin orchard, Vidarbha Photo: placeholder pending image-fill pass (విదర్భ Nagpur santra తోట)

Nagpur mandarin (Vidarbha santra)

నాగపూర్ మండరిన్ (విదర్భ సంతరా)

Nagpur mandarin — స్థానికంగా santra అని పిలువబడుతుంది. Citrus reticulata కు చెందిన loose-skinned mandarin రకం. తూర్పు మహారాష్ట్ర విదర్భ ప్రాంతంలో 200+ ఏళ్లుగా సాగుచేస్తున్నారు; భారతదేశంలో commercial mandarin కు ఇది type-specimen. Nagpur Orange — Geographical Indication (GI No. 248) కలిగివుంది. వాణిజ్య belt — నాగపూర్, అమరావతి జిల్లాల్లోని Katol, Kalmeshwar, Saoner, Narkhed, Warud తహసీల్ చుట్టూ కేంద్రీకృతం. భారతదేశ జాతీయ citrus సంస్థ ICAR-Central Citrus Research Institute (ICAR-CCRI) ఈ belt కారణంగానే నాగపూర్‌లో ఉంది.

ముఖ్య లక్షణాలు

  • శాస్త్రీయ నామం: Citrus reticulata (mandarin orange).
  • చెట్టు: medium-vigour, spreading; 4-5 ఏళ్ళు నుండి వాణిజ్య bearing.
  • పండు: medium (130-180 g), oblate, ముదురు నారింజ తొక్క — segments నుండి సులభంగా విడిపోతుంది; తీపి గుజ్జు — 10-12 deg Brix, 0.8-1.0% ఆమ్లత్వం; 10-15 గింజలు.
  • Bahar: రెండు flushes — ambia bahar (జనవరి-ఫిబ్రవరి flowering, అక్టోబర్-నవంబర్ harvest), mrig bahar (జూన్-జూలై flowering, ఫిబ్రవరి-మార్చి harvest). విదర్భ రైతులు ఎక్కువగా heavy black soils పై mrig bahar పంట తీసుకుంటారు.
  • దిగుబడి: full bearing వద్ద చెట్టుకు 40-60 kg; conventional 6 m x 6 m spacing వద్ద 12-18 t/ha.

సాగు

Shield budding ద్వారా propagation — సాంప్రదాయికంగా Rangpur lime rootstock (Rangpur Lime Rootstock) పై. CTV-endemic సైట్లలో replanting కోసం ICAR-CCRI improved rootstocks (X-639, Sour orange) release చేసింది. విదర్భ black cotton soils పై conventional spacing 6 m x 6 m; ICAR-CCRI early yields లిఫ్ట్ చేయడానికి 6 m x 3 m, 5 m x 5 m high-density plantings demo చేసింది (Citrus Spacing Canopy Collapse). ముఖ్య operation — bahar treatment: 45-60 రోజులు irrigation ఆపేసి తోటకు stress ఇచ్చి, ఆ తర్వాత NPK తో heavy irrigation ఇచ్చి synchronous flowering flush ను force చేస్తారు. Mrig bahar preferred — ఎందుకంటే black soils post-monsoon harvest వరకు తేమను retain చేస్తాయి. Phytophthora gummosis, broader citrus decline complex నిర్వహణ కోసం flood basins ను drip irrigation, mulching తో replace చేస్తున్నారు.

పురుగు, తెగుళ్ళు

Citrus greening / HLB (Citrus Greening Hlb Candidatus), susceptible rootstocks పై citrus tristeza virus (Citrus Tristeza Virus India), Phytophthora gummosis (Citrus Gummosis) — ఇవి కలిసి long-running citrus dieback complex (Citrus Die Back Citrus Decline Complex) ను నడుపుతున్నాయి. విదర్భలో orchard productive life — 1970లలో 30-35 ఏళ్ళ నుండి ఇప్పుడు 12-18 ఏళ్ళకు తగ్గిపోయింది. Asian citrus psylla (Citrus Psylla Diaphorina Citri), citrus leaf miner, citrus blackfly, orchard mites — ప్రధాన పురుగులు. ICAR-CCRI యొక్క Citrus Estate model — community pack-house + indexed-nursery hub — turnaround approach.

వాడకం

నాగపూర్-అమరావతి belt లో సుమారు 1.7 లక్షల హెక్టార్ల mandarin తోటలు. Kalmana, Saoner, Warud APMCs ద్వారా మధ్య, దక్షిణ భారత fresh-fruit markets కు సరఫరా. Katol, Warud లో చిన్న scale RTS juice, squash processing పెరుగుతోంది కానీ fresh-fruit trade తో పోలిస్తే చిన్న భాగమే. Branded export, large-format retail consignments కోసం Nagpur Orange (GI) labelling తప్పనిసరి.

సంబంధిత పేజీలు

Citrus Kinnow Mandarin Punjab, Citrus Die Back Citrus Decline Complex, Citrus Greening Hlb Candidatus, Rangpur Lime Rootstock కూడా చూడండి.

మూలాలు

  1. Nagpur mandarin cultivation. ICAR-Central Citrus Research Institute, Nagpur.
  2. Mandarin orange package. National Horticulture Board.
  3. Nagpur Orange Geographical Indication. Geographical Indications Registry, Government of India.