Photo: Freddy · Pexels License · source ↗
(అనంతపురంలో ICRISAT watershed pilots)
ICRISAT watershed pilots in Anantapur
అనంతపురంలో ICRISAT watershed pilots
ICRISAT (పటాన్చెరు) 1990ల తొలి నుండి AP అనంతపురం జిల్లాలో long-term participatory watershed development pilots నిర్వహించింది. తెలంగాణలోని Adarsha (కొత్తపల్లి) model ను అనంతపురం గ్రామాలకు adapt చేసి - దేవనకొండ, తుమకూరు చెరువు, JVR (జైభారత్ విశ్వేశ్వర రెడ్డి), వెల్పుమాడుగు micro-watersheds లో consortium phase (2002-2015) లో demonstration చేశారు. ఈ pilots Andhra Pradesh Drought Mitigation Project (APDMP), central Pradhan Mantri Krishi Sinchayee Yojana (PMKSY) Watershed Development Component కు technical evidence base ఇచ్చాయి.
Principle
Hardsetting red soils మీద అనంతపురం ఖరీఫ్ వేరుశెనగకు crust formation, limited infiltration వల్ల severe in-season run-off losses (seasonal rainfall లో 15-25%) వస్తాయి. Integrated watershed micro-catchment ను intervention unit గా treat చేస్తుంది - upstream లో generate అయ్యే run-off ను farm ponds, percolation tanks లో harvest, sub-surface flow ను check dams, contour bunds తో intercept, recharge అయిన groundwater ను critical crop stages వద్ద supplemental protective irrigation కు అందుబాటు. Soil, crop management interventions తో కలిపి watershed approach water-use efficiency పెంచుతుంది, soil organic carbon రీబిల్డ్ చేస్తుంది, deficit-rainfall సంవత్సరాల్లో ఖరీఫ్, రబీ cropping ను stabilise చేస్తుంది.
Procedure - ICRISAT consortium package
ICRISAT, ICAR-CRIDA, ANGRAU, DRDA, రైతులు కలిసి అభివృద్ధి చేసిన layered package:
- Soil, water conservation works: catchment area కు size చేసిన contour bunding, gully plugs, check dams, percolation tanks, farm ponds; వ్యక్తిగత పొలాల్లో rainwater recharge pits.
- Crop intensification: Short-duration వేరుశెనగ (Kadiri-6, Kadiri-9), కంది intercropping, drought-tolerant చిరుధాన్యాలు (రాగి, కొర్రలు) introduction, contingency cropping.
- Supplemental irrigation: Critical crop stages వద్ద drip ద్వారా farm-pond water వాడకం.
- Soil management: Peg initiation వద్ద జిప్సం, వేసవి దుక్కి, in-situ residue retention, soil-test results ఆధారంగా micronutrient (zinc, boron) correction, dust mulch.
- Livelihood diversification: చిన్న ruminants (మేక/గొర్రె), backyard కోళ్ళు, horticulture, vermicompost units.
- Farmer collectives: Self-help groups, Pani Panchayats, Watershed Development Committees - implementation partners గా.
ఎక్కడ, ఎప్పుడు వర్తిస్తుంది
Single drainage line share చేసే 500-1,500 ha micro-catchments కు watershed model వర్తిస్తుంది - land-use decisions coordinate చేయడానికి willing farmer collectives ఉండాలి. Biophysical pre-conditions: 1-3% slopes ఉన్న red gravelly నుండి sandy-loam soils (అనంతపురం, కర్నూల్, చిత్రదుర్గ, మహబూబ్నగర్ typical). అమలు సాధారణంగా PMKSY-WDC, construction కు MGNREGS labour, state వ్యవసాయ శాఖ extension ద్వారా. ICRISAT documented అనంతపురం pilot results: ఖరీఫ్ pంట yield gains 20-50%, 5 సంవత్సరాల్లో groundwater table rise 1-3 m, cropping intensity పెరుగుదల 25-40%.
పరిమితులు
Watershed development land-and-time-intensive - 4-7 సంవత్సరాల తర్వాతే full benefits వస్తాయి, benefits inequitably distributed - upstream రైతులకు downstream beneficiaries కంటే తక్కువ benefit. Sustained farmer collective action కష్టం; external facilitation ముగిసిన తర్వాత చాలా APDMP watersheds individual decision-making కు collapse అయ్యాయి. Recharge-tank silting, repeat maintenance budgets లేకపోవడం widespread issues. దీన్ని address చేయడానికి ICRISAT, CRIDA Andhra Pradesh Community-Managed Natural Farming programme ద్వారా stronger institutional embedding ను advocate చేశాయి.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Farm Pond, Rainwater Recharge Pits, Contingency Cropping Anantapur, Dust Mulch In Situ Moisture, Drip in Groundnut Rainfed, Soil Organic Carbon Management.
మూలాలు
- Adarsha Watershed Anantapur - ICRISAT model. ICRISAT, Patancheru.
- Watershed development for dryland agriculture. ICRISAT.
- Watershed-based farmer participatory development. ICAR-Central Research Institute for Dryland Agriculture.