సమాచారానికి వెళ్లండి

Chickpea dry root rot (Rhizoctonia bataticola / Macrophomina phaseolina)

శనగ డ్రై రూట్ రాట్ తెగులు (Rhizoctonia bataticola / Macrophomina phaseolina)

శనగ లో డ్రై రూట్ రాట్ (DRR) - Rhizoctonia bataticola (Taub.) Butler - Macrophomina phaseolina (Tassi) Goid. యొక్క asexual stage - వలన. మధ్య, దక్షిణ ద్వీపకల్ప భారతదేశంలో శనగకు ప్రధాన terminal-drought తెగులు; MP, మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, AP, తెలంగాణ లో వాతావరణం వేడిగా, పొడిగా అవుతున్న కొద్దీ అతిపెద్ద శనగ తెగులుగా మారుతోంది. ICAR-IIPR కాన్పూర్, ICRISAT అంచనా: సాధారణ సంవత్సరాల్లో 5-35% నష్టం; drought సంవత్సరాల్లో 50-80%.

Pathogen, గుర్తింపు

R. bataticola/M. phaseolina - నేల ద్వారా వచ్చే necrotrophic ఫంగస్; infected roots పై black pin-head microsclerotia ఉత్పత్తి చేస్తుంది. Pod-fill సమయంలో heat + moisture stress (30 deg C పైన + depleted profile moisture) కలిసినప్పుడు తెగులు develop. క్షేత్రంలో గుర్తింపు:

  • పూత నుండి pod-fill దశలో మొక్కల అకస్మాత్తుగా wilting - ముందుగా పసుపు లేకుండా
  • పొడి, brittle root system: roots పీకితే ఒక్కసారిగా strip; bark stele నుండి విడిపోతుంది
  • Root cortex, lower stem pith లో నల్లటి microsclerotia - hand lens లో black dots గా; ఇది ఫ్యూజేరియం విల్ట్ నుండి తేడా గుర్తించడానికి key
  • Xylem discoloration లేదు (ఫ్యూజేరియం విల్ట్ లో xylem ముదురు గోధుమగా ఉంటుంది)
  • క్షేత్రంలో నమూనా: shallow, పొడి నేలల్లో మొక్కల patches; rain-free pod-fill periods లో విస్తరణ

Lab confirmation: PDA మీద isolation - characteristic dark mycelium + abundant microsclerotia 7-10 రోజుల్లో.

హోస్ట్ పంటలు, జీవిత చక్రం

M. phaseolina కు 500+ host plants - శనగ, కంది, సోయాబీన్, వేరుశెనగ/పల్లి, జొన్న, మొక్కజొన్న, పత్తి, పొద్దుతిరుగుడు, చాలా కూరగాయలు - host range చాలా విస్తృతం; rotation మాత్రమే నమ్మదగిన control కాదు. Microsclerotia నేలలో 5-15 సంవత్సరాలు బతుకుతాయి; roots, soil line ద్వారా infect. తెగులును ఇవి తెస్తాయి: 30 deg C పైన soil temperatures + flowering/pod-fill దశలో 60% field capacity కంటే తక్కువ soil moisture. Late-sown శనగ (నవంబర్ మధ్య తర్వాత) ఎక్కువ risk లో - pod-fill heating, drying తో coincide.

నష్టం

2010 నుండి warm winters + shorter rainy seasons వల్ల DRR దక్షిణ, మధ్య భారత చాలా tracts లో ఫ్యూజేరియం విల్ట్ ను దాటిపోయింది. కర్నూలు, అనంతపురం, వికారాబాద్, విజయపుర, లాతూర్ susceptible cultivars - ఫిబ్రవరి-మార్చి heat spikes ఉన్న సంవత్సరాల్లో regularly 30-60% stand నష్టం. DRR pod-fill దగ్గర వస్తుంది కాబట్టి shrivelled గింజ, తక్కువ 100-seed weight - market value FAQ కంటే తగ్గుతుంది, NAFED procurement కు అర్హత తగ్గుతుంది.

నియంత్రణ

  • తట్టుకునే/tolerant రకాలు: ICCV 10, ICCV 92944 (Super Annigeri), JG-11 (moderate tolerance), JG-130, Vihar, Vijay, JAKI 9218, JG-16; kabuli కు - JGK 2, JGK 5
  • సకాలంలో విత్తనం: terminal heat తప్పించడానికి - central India లో అక్టోబర్ 30 లోపు, peninsular zones లో అక్టోబర్ 15 లోపు
  • నేల తేమ నిర్వహణ: residual-moisture fields లో pre-sowing irrigation; pod-fill (60-70 DAS) వద్ద ఒక protective irrigation DRR ను 40-60% తగ్గిస్తుంది; sloping land లో raised-bed/BBF తో తేమ conservation
  • Seed treatment: Trichoderma viride లేదా T. harzianum 4-6 g/kg విత్తనం; తర్వాత Pseudomonas fluorescens 10 g/kg; chemical option - carbendazim 1 g + thiram 2 g per kg విత్తనం
  • నేల amendment: FYM 5 t/ha లేదా Trichoderma-enriched vermicompost; microbial competition కు cereal residue incorporate
  • Stress predisposition తప్పించడం: balanced NPK; లష్ growth కలిగించే excess urea వద్దు - pod-fill stress పెరుగుతుంది
  • DRR వచ్చిన తర్వాత effective rescue chemistry లేదు - పూర్తి emphasis preventive మీద

సిఫారసు package: tolerant variety + early sowing + Trichoderma seed treatment + protective pod-fill irrigation.

సంబంధిత పేజీలు

చూడండి: Bengalgram crop, JG-11 desi chickpea, Chickpea fusarium wilt, Chickpea ascochyta blight.

మూలాలు

  1. Dry root rot of chickpea. ICAR-Indian Institute of Pulses Research, Kanpur.
  2. Dry root rot — terminal-drought disease. ICRISAT, Patancheru.
  3. Macrophomina phaseolina factsheet. CABI Plantwise.