Photo: placeholder pending image-fill pass
(పంజాబ్లో Kinnow నారింజ తోట)
Kinnow mandarin (Punjab / Rajasthan)
కిన్నో నారింజ (పంజాబ్ / రాజస్థాన్)
Kinnow — Citrus reticulata కు చెందిన high-vigour mandarin hybrid. 1935లో University of California లో H. B. Frost — King మరియు Willowleaf mandarins ను cross చేసి దీన్ని తయారు చేశారు. 1950లలో PAU Ludhiana ద్వారా భారతదేశంలోకి వచ్చింది. ఉత్తర-పశ్చిమ భారతదేశంలో — పంజాబ్లోని Abohar-Fazilka-Muktsar belt, ఉత్తర-పశ్చిమ రాజస్థాన్లోని Sri Ganganagar-Hanumangarh belt, హర్యానా, హిమాచల్ ప్రదేశ్, జమ్మూ — ఆధిపత్యం ఉన్న వాణిజ్య mandarin ఇదే. గత 40 ఏళ్లలో పంజాబ్, రాజస్థాన్లో పాత Nagpur santra, seedless desi mandarin తోటలను Kinnow ఎక్కువగా రీప్లేస్ చేసింది.
ముఖ్య లక్షణాలు
- పేరెంటేజ్: King mandarin x Willowleaf mandarin (UCR, 1935).
- చెట్టు: vigorous, నిటారు, దట్టమైన canopy; 5వ సంవత్సరం నుండి వాణిజ్య దిగుబడి.
- పండు: మధ్యస్థం నుండి పెద్దవి (150-220 g), oblate, పక్వానికి వచ్చేటప్పుడు ముదురు నారింజ తొక్క, juicy, తీపి గుజ్జు — 11-13 deg Brix, 0.7-1.0% ఆమ్లత్వం; ఒక్కో పండులో 15-25 గింజలు.
- పక్వం: late mid-season; ఉత్తర భారతదేశంలో డిసెంబర్ చివరి నుండి ఫిబ్రవరి వరకు harvest.
- దిగుబడి: full bearing (10-12 ఏళ్ళు) చెట్టుకు 80-120 kg; 6 m x 6 m standard spacing వద్ద 20-25 t/ha.
సాగు
పంజాబ్లో Jatti khatti (local rough-lemon selection, Rough Lemon Jamberi Rootstock) rootstock పై T-budding ద్వారా; రాజస్థాన్, హిమాచల్లో rough lemon లేదా Carrizo citrange పై propagate చేస్తారు. PAU Ludhiana — తేలికైన alluvial నేలల్లో 6 m x 6 m (277 చెట్లు/ha), భారీ నేలల్లో 6 m x 3 m spacing సిఫార్సు చేస్తుంది. Abohar belt లో — చెట్టుకు రెండు emitters, వేసవిలో రోజుకు 60-80 L అందించే drip irrigation standard. 10 ఏళ్ళ చెట్టుకు వార్షిక ఎరువు — 800 g N + 300 g P2O5 + 600 g K2O, మూడు splits లో (flowering, fruit set, pre-harvest). Kinnow సంవత్సరానికి ఒకసారే పూస్తుంది (పంజాబ్లో ఫిబ్రవరి-మార్చి), కాబట్టి flowering ని consolidate చేయడానికి నవంబర్-డిసెంబర్లో deficit irrigation వాడుతారు.
పురుగు, తెగుళ్ళు
Citrus canker (Citrus Canker Xanthomonas), citrus greening / huanglongbing (Citrus Greening Hlb Candidatus), citrus tristeza virus (Citrus Tristeza Virus India) — ముఖ్య తెగుళ్ళు. Susceptible rootstocks పై పాత Kinnow తోటల decline కు CTV ప్రధాన కారణం. Citrus leaf miner, Asian citrus psylla (Citrus Psylla Diaphorina Citri), citrus blackfly, orchard mites — ప్రధాన పురుగులు. PAU సిఫార్సులు — accredited nurseries నుండి indexed budwood; canker కోసం pre-monsoon రెండు copper oxychloride sprays; tender flush పై psylla కోసం need-based imidacloprid spray.
వాడకం
Kinnow దాదాపు పూర్తిగా fresh fruit గా వినియోగమవుతుంది; పంజాబ్ ఉత్పత్తిలో సుమారు 60% — బంగ్లాదేశ్, Gulf export markets కు; మిగతాది ఉత్తర భారత wholesale మండీలకు. Abohar-Fazilka cluster లో — 200+ wax-and-grade pack-houses ఉన్నాయి, ఇది భారతదేశంలో అతి పెద్ద organised citrus pack-house cluster. Standing పై limonin bitterness develop అవ్వడం వల్ల Kinnow juice processing పెద్దగా జరగడం లేదు.
సంబంధిత పేజీలు
Citrus Nagpur Mandarin Vidarbha, Citrus Tristeza Virus India, Citrus Greening Hlb Candidatus, Rough Lemon Jamberi Rootstock కూడా చూడండి.
మూలాలు
- Package of Practices for Fruits. Punjab Agricultural University, Ludhiana.
- Kinnow cultivation. ICAR-Central Citrus Research Institute, Nagpur.
- Area and Production Statistics for Horticulture. National Horticulture Board.