Photo: Sharath G. · Pexels License · source ↗
(Neelum మామిడి ఫోటో)
Neelum mango
నీలం మామిడి
నీలం (Neelam, Nilam) — ఆంధ్రప్రదేశ్-తమిళనాడు మూలానికి చెందిన దక్షిణ భారత మామిడి రకం. ద్వీపకల్ప భారతంలో ప్రధాన late-season table మామిడి రకాల్లో ఒకటి. రాయలసీమ చిత్తూరు మామిడి cluster, తీర ఆంధ్ర, తమిళనాడు, కర్ణాటక, తెలంగాణ అంతటా ఎక్కువగా పండిస్తున్నారు. Regular-bearing habit, బలమైన పరిమళం, ఆలస్యంగా పక్వానికి రావడం వల్ల జులై-ఆగస్టు వరకు కోత పొడిగించడానికి దీని ప్రాధాన్యత. భారతీయ మామిడి hybrids — Mallika, Amrapali, Arka Aruna, Arka Anmol కు Neelum తల్లి parent.
ముఖ్య లక్షణాలు
- మూలం: ఆంధ్ర ప్రదేశ్ / తమిళనాడు
- Bearing: regular bearer (భారతీయ మామిడిల్లో ఇది అరుదైన గుణం)
- పండు బరువు: 150-300 g
- ఆకారం: oval-ovate, ప్రత్యేకమైన beak తో
- తొక్క: పక్వానికి కాంతివంతమైన పసుపు
- గుజ్జు: ముదురు పసుపు, firm, పీచు లేకుండా, చాలా తీపి, స్పష్టమైన floral పరిమళం
- TSS: 19-22 deg Brix
- సీజన్: late-season (దక్షిణాన జూన్-ఆగస్టు; చిత్తూరులో ఆగస్టు వరకు కోత)
- Keeping quality: చాలా బాగు — రవాణా, నిల్వకు అత్యుత్తమ రకాల్లో ఒకటి
సాగు
Neelum ను local మామిడి seedling rootstock పై veneer లేదా softwood grafting తో propagate చేస్తారు. సాంప్రదాయ spacing 8-10 m; high-density configurations (Mango Orchard Establishment Hdp) కూడా వాడుతున్నారు. ఆలస్యమైన, regular-bearing character ను నిలుపుకోడానికి వాణిజ్య తోటల్లో canopy training, pruning (Mango Canopy Training Pruning), paclobutrazol తో flowering management (Mango Flowering Management) వాడుతున్నారు. ద్వీపకల్ప భారత పొడి నుండి sub-humid agro-climatic zones లో ఈ రకం బాగా పనిచేస్తుంది.
పురుగు, తెగుళ్ళు
Neelum — mango hopper (Mango Hopper Amritodus Idioscopus), mealybug, stem borer కు మోస్తరు susceptible. ICAR-CISH ప్రకారం — malformation (Mango Malformation Fusarium), తేమ ఎక్కువ ఉన్న flowering సమయంలో powdery mildew (Mango Powdery Mildew), anthracnose (Mango Anthracnose Colletotrichum) — susceptible.
వాడకం
చిత్తూరు జిల్లాలో ప్రధాన వాణిజ్య రకాల్లో ఒకటి. మే నుండి ఆగస్టు వరకు కోత పొడిగించడానికి తోతాపురి (Mango Totapuri), బనగానపల్లి (Mango Banganapalli Beneshan) తో interplant చేస్తారు. చిత్తూరు pulp-processing cluster — భారతదేశంలో అతిపెద్దది — late-season pulp ఉత్పత్తి కోసం Neelum, తోతాపురిల పైనే ఆధారపడుతుంది. పరిమళం, shelf life వల్ల ఈ పండు fresh table మామిడిగా premium ధరకు అమ్ముడవుతుంది. ICAR-IARI, IIHR వివిధ hybridisation programmes లో Neelum ను seed parent గా వాడాయి.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Mango Mallika, Mango Banganapalli Beneshan, Mango Totapuri, Mango Himayat Himam Pasand, Mango Hopper Amritodus Idioscopus, Mango Malformation Fusarium.
మూలాలు
- Mango cultivars. ICAR-CISH Lucknow.
- Improved mango varieties. ICAR-IIHR Bangalore.