Photo: Alan.ca · Public domain · source ↗
Drip irrigation
డ్రిప్ ఇరిగేషన్
డ్రిప్ ఇరిగేషన్ అనేది low-pressure మైక్రో-ఇరిగేషన్ పద్ధతి. ఎమిటర్-ఫిట్ చేసిన lateral lines ద్వారా నీళ్లను, వద్దన్నా fertilisers ను నేరుగా ప్రతి మొక్క root zone కు అందిస్తుంది. పొలం surface లో కొంత భాగాన్ని మాత్రమే తడిపి, evapotranspiration కు తగ్గట్టు delivery ను match చేయడం ద్వారా, flood లేదా furrow ఇరిగేషన్తో పోలిస్తే deep-percolation, evaporation నష్టాలు రెండూ తగ్గుతాయి.
సూత్రం
ఒక పంప్ లేదా gravity head ద్వారా filtered water ను mains, sub-mains నెట్వర్క్ ద్వారా పంట వరుసల వెంట వేసిన thin-walled lateral tubes లోకి pressure తో పంపుతారు. Inline లేదా online ఎమిటర్లు తక్కువ రేటుతో నీళ్లను discharge చేస్తాయి — సాధారణంగా గంటకు 1-8 litres. ఇది root system చుట్టూ wetted bulb ఏర్పరుస్తుంది. Compatible fertilisers ను laterals కు upstream లో inject చేయవచ్చు — ఈ extension ను Fertigation అంటారు.
అమలు
స్టాండర్డ్ కాంపొనెంట్లు — sand లేదా screen filter, pressure-regulating valves, PVC mains, polyethylene laterals, emitters. PMKSY యొక్క Per Drop More Crop (PDMC) కింద, BIS-సర్టిఫైడ్ కాంపొనెంట్లకు మాత్రమే సబ్సిడీ ఉంటుంది. PDMC సహాయం చిన్న, సన్నకారు రైతులకు 55%, ఇతర రైతులకు 45%, ఒక లబ్ధిదారుకు 5 హెక్టార్ల వరకు. లేఅవుట్ పంట స్పేసింగ్కి తగ్గట్టుగా — orchard చెట్లు వంటి విశాల పంటలకు paired-row laterals, కూరగాయలు, పప్పుధాన్యాలకు single-line laterals.
వాడకం
PDMC ప్రకారం, conventional irrigated plots తో పోలిస్తే 40% నీటి ఆదా, 25% productivity పెరుగుదల కనిపిస్తుంది. భారత పరిస్థితుల్లో drip ఎక్కువగా మిర్చి, కూరగాయలు, oil palm, ఆర్చర్డ్ పంటలపై వాడతారు — fertigation తో కలిపి nutrient ఇన్పుట్ తగ్గుతుంది. పత్తి వంటి విశాల-స్పేస్ rainfed పంటలకు పొడి సమయాల్లో కూడా వాడతారు. స్ప్రింక్లర్, రెయిన్-గన్ సిస్టమ్లు ఇదే PDMC సబ్సిడీ ఫ్రేమ్వర్క్ను పంచుకుంటాయి; చూడండి Sprinkler Irrigation, Rain Gun Irrigation.
పరిమితులు
ఎమిటర్లు physical, chemical, biological clogging కు లోనవుతాయి; standard filtration, flushing, acid/chlorine treatment regime కోసం చూడండి Drip Emitter Clogging. హెక్టార్కు ప్రారంభ క్యాపిటల్ ఖర్చు surface irrigation తో పోలిస్తే ఎక్కువ. ఎలుకలు, పరికరాల వల్ల laterals కు damage అవ్వడంతో periodic replacement అవసరం. తగినంత elevation head లేకపోతే, pressurisation కు ఎనర్జీ అవసరం.
సంబంధిత పేజీలు
ఇవి కూడా చూడండి: Sprinkler Irrigation, Fertigation, Automatic Drip Irrigation, Rain Gun Irrigation, Drip Emitter Clogging, Paddy Water Management.
మూలాలు
- Operational Guidelines of Per Drop More Crop. Pradhan Mantri Krishi Sinchayee Yojana.
- PMKSY-PDMC scheme page. myScheme portal, Government of India.
- PMKSY factsheet. Press Information Bureau, 2022.