సమాచారానికి వెళ్లండి

HQPM-1 quality protein maize hybrid Photo: placeholder pending image-fill pass (HQPM-1 క్వాలిటీ ప్రోటీన్ మొక్కజొన్న హైబ్రిడ్)

HQPM-1 quality protein maize hybrid

HQPM-1 — క్వాలిటీ ప్రోటీన్ మొక్కజొన్న హైబ్రిడ్

HQPM-1 (Hisar Quality Protein Maize-1) అనేది CCS Haryana Agricultural University, Hisar వారు తయారు చేసిన single-cross QPM హైబ్రిడ్. AICRP-Maize ద్వారా 2005లో విడుదలైంది. ఈ హైబ్రిడ్‌లో opaque-2 జీన్ ఉండడం వల్ల గింజ ప్రోటీన్‌లో లైసిన్, ట్రిప్టోఫాన్ అమైనో ఆమ్లాలు సాధారణ మొక్కజొన్న కంటే రెండింతలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఇండియాలో ప్రభుత్వ రంగంలో ఎక్కువగా సాగు చేస్తున్న QPM హైబ్రిడ్ ఇదే.

ఎందుకు ముఖ్యం

సాధారణ మొక్కజొన్నలో lysine, tryptophan తక్కువగా ఉండడం వల్ల అది కోళ్ళు, పందులకు, మొక్కజొన్న ఆహారం మీద ఆధారపడే చిన్న పిల్లలకు పూర్తి ప్రోటీన్ ఇవ్వదు. QPM హైబ్రిడ్లు దిగుబడి తగ్గకుండానే ఈ లోటును పూరిస్తాయి. AICRP ట్రయల్స్‌లో HQPM-1 సాధారణ హైబ్రిడ్లకు సమానమైన దిగుబడి ఇస్తూనే ప్రోటీన్‌లో 4.0-4.5% లైసిన్, 0.9-1.0% ట్రిప్టోఫాన్ చూపించింది (సాధారణ మొక్కజొన్నలో ~2.0%, ~0.5% మాత్రమే).

ముఖ్య లక్షణాలు

  • బ్రీడర్: CCS HAU, Hisar (parent lines HKI-163 × HKI-161)
  • విడుదల: 2005, AICRP-Maize — kharif కోసం
  • సిఫారసు ప్రాంతం: హర్యానా, పంజాబ్, ఢిల్లీ, పశ్చిమ UP, రాజస్థాన్, బీహార్
  • కాలవ్యవధి: 92-96 రోజులు (kharif)
  • దిగుబడి: 6.5-7.5 t/ha; రైతు పొలంలో 5.5-6.0 t/ha
  • గింజ: పసుపు, semi-flint, ~280 గ్రా/1000 గింజలు
  • ప్రోటీన్‌లో lysine: 4.0-4.5%; tryptophan: 0.9-1.0%

సాగు

మధ్యస్థ నుంచి అధిక సారవంతమైన నేలల్లో, వర్షాధార లేదా అదనపు నీటి సదుపాయం ఉన్న చోట సాగు చేయవచ్చు. విత్తన మోతాదు 20 kg/ha, 60 × 20 cm దూరం. ఎరువులు: 150:75:60 NPK kg/ha — N ను మూడు భాగాలుగా (basal, knee-high, tasseling) వేయాలి. 6-8 ఆకుల దశలో side-dressing N వేస్తే మంచి స్పందన ఉంటుంది. కలుపు నియంత్రణకు atrazine 1.0 kg a.i./ha pre-emergence, తర్వాత 30 DAS వద్ద ఒక చేతి కలుపు తీత.

పురుగు, తెగుళ్ళు

HQPM-1 maydis leaf blight (Bipolaris maydis), turcicum leaf blight కు మధ్యస్థ నిరోధకత చూపిస్తుంది. కానీ fall armyworm (Fall Armyworm Maize) కు susceptible. ఉత్తర భారతంలో late-sown rabi పంటలో pink stem borer (Sesamia inferens) సమస్య. తేమ లోటు ఉన్న late-kharif సాగులో charcoal rot కనిపిస్తుంది.

వాడకం

HQPM-1 గింజలో lysine ఎక్కువగా ఉండడం వల్ల poultry integrator లు సాధారణ మొక్కజొన్న కంటే కొంత ఎక్కువ ధర చెల్లిస్తారు — ఎందుకంటే ఫీడ్‌లో కృత్రిమ lysine తక్కువ కలపాల్సి వస్తుంది (Maize Poultry Feed Link India). National Food Security Mission కింద MP, జార్ఖండ్, ఒడిశా గిరిజన బ్లాకుల్లో పోషణ ఆధారిత వ్యవసాయ కార్యక్రమాల్లో ఈ హైబ్రిడ్‌ను ప్రోత్సహిస్తున్నారు.

సంబంధిత పేజీలు

చూడండి: Maize Crop Overview, Pusa QPM-5, Vivek QPM-9, HQPM-5, HQPM-7, Maize Poultry Feed Link, Fall Armyworm Maize.

మూలాలు

  1. Quality Protein Maize varieties. ICAR-Indian Institute of Maize Research, Ludhiana. https://iimr.icar.gov.in/?page_id=2247
  2. AICRP-Maize annual report 2022-23. ICAR-IIMR. https://iimr.icar.gov.in/wp-content/uploads/2024/05/AR-2022-23.pdf