Chickpea variety Himachal Bharat (large-seeded kabuli)
Himachal Bharat (పెద్ద గింజ kabuli) శనగ రకం
Himachal Bharat (HK-94-134, HK 1 గా కూడా విడుదల) - extra-large-seeded kabuli శనగ రకం. CSK Himachal Pradesh Krishi Vishvavidyalaya (CSK HPKV), పాలంపూర్ అభివృద్ధి చేసి North-Western Hills Zone, North-West Plains Zone కు విడుదల చేసింది. భారత kabuli releases లో అతిపెద్ద గింజ (100-seed weight 45-50 g); premium export, high-value gift-pack chana market కోసం పండిస్తారు.
ముఖ్య లక్షణాలు
- బ్రీడర్: CSK HPKV పాలంపూర్ (హిమాచల్ ప్రదేశ్)
- విడుదల: North-Western Hills Zone (HP, ఉత్తరాఖండ్ hills, J&K plains), North-West Plains Zone (పంజాబ్, హర్యానా, రాజస్థాన్ కొన్ని ప్రాంతాలు)
- కాలపరిమితి: 145-160 రోజులు (long-duration; అక్టోబర్-నవంబర్ విత్తనం, ఏప్రిల్-మే harvest)
- దిగుబడి: 1500-2000 kg/ha వర్షాధారం; 2-3 irrigations తో 2200-2500 kg/ha
- గింజ: extra-bold, creamy-white kabuli; 100-seed weight 45-50 g; 10 mm sieve దాటుతుంది - premium export grade
- మొక్క రకం: semi-erect, 50-65 cm
- తెగుళ్ళ తట్టుకునే తీరు: ascochyta blight (NWPZ ప్రధాన constraint) ను మధ్యస్థంగా తట్టుకుంటుంది; heavy inoculum క్రింద ఫ్యూజేరియం విల్ట్ కు మధ్యస్థంగా susceptible
సాగు ప్రాంతాలు
Himachal Bharat - HP hill valleys (కాంగ్రా, హమిర్పుర్, ఊనా, lower మండి), ఉత్తరాఖండ్ foothills (డెహ్రాడూన్, నైనిటాల్ terai), J&K plains (జమ్ము, కథువా, సాంబా), పంజాబ్/హర్యానా కొన్ని pockets లో పండిస్తారు - long-duration crop cool నవంబర్-ఏప్రిల్ window లో సరిపోతుంది. అక్టోబర్ చివర నుండి నవంబర్ మధ్య వరకు residual moisture మీద లేదా pre-sowing irrigation తో విత్తనం; పెద్ద గింజ కావడంతో seed rate 100-120 kg/ha; spacing 30-40 x 10 cm. ఎరువు: 20 kg N + 50 kg P2O5 + 20 kg K2O/ha బేసల్. Plains zone లో branching (35-40 DAS), pod-fill (90-100 DAS) వద్ద రెండు protective irrigations సిఫారసు.
పురుగు, తెగుళ్ళు
NWPZ cool-humid లో ascochyta blight కు preventive fungicide programme అవసరం - సాధారణంగా మార్చి-ఏప్రిల్ rains సమయంలో mancozeb 75 WP 2.5 kg/ha లేదా propiconazole 25 EC 500 ml/ha - 1-2 sprays. Wilt-sick plains soils లో ఫ్యూజేరియం విల్ట్ కు susceptible - bio-seed treatment (Trichoderma viride 4-6 g/kg) వాడండి, back-to-back chickpea వద్దు. గ్రామ్ పాడ్ బోరర్ కు flower-bud stage నుండి pheromone trap monitoring, అవసరం బట్టి diamides.
వాడకం, విస్తరణ
Himachal Bharat కు standard kabuli (KAK-2) కంటే Rs 1,500-3,000/quintal price premium - extra-large 10 mm seed size, ఐరోపా, పశ్చిమ ఆసియా canners కు, భారత gift-pack/namkeen industry కు ప్రియమైనది. Long duration (plain-zone rotations లో paddy nursery preparation తో clash), humid సంవత్సరాల్లో ascochyta-blight risk - adoption ను constraint చేస్తాయి. Mainstream cultivar కాకుండా niche premium variety గా ఉంది.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Bengalgram crop, KAK-2 kabuli, Chickpea ascochyta blight, Chickpea fusarium wilt, Chickpea MSP procurement.
మూలాలు
- Himachal Bharat kabuli chickpea. CSK Himachal Pradesh Krishi Vishvavidyalaya, Palampur.
- AICRP-Chickpea PC report 2022-23. ICAR-IIPR.
- Kabuli chickpea improvement in India. ICRISAT.