Photo: placeholder pending image-fill pass
(బీహార్లో రబీ మొక్కజొన్న సాగు)
Bihar rabi maize cultivation
బీహార్లో రబీ మొక్కజొన్న సాగు
బీహార్ రబీ (చలికాలం) మొక్కజొన్న ఇండియాలోనే అత్యధిక దిగుబడి ఇచ్చే మొక్కజొన్న వ్యవస్థ. రైతు పొలంలో 7-9 t/ha, ట్రయల్స్లో 12 t/ha కంటే ఎక్కువ దిగుబడి వస్తోంది. అక్టోబర్-నవంబర్లో విత్తి, మార్చి-ఏప్రిల్లో కోత. ప్రస్తుతం బీహార్లో సుమారు 5 లక్షల హెక్టార్లలో సాగు — ముఖ్యంగా బేగుసరాయ్, ఖగారియా, సమస్తిపూర్, భాగల్పూర్, మధేపురా, పూర్ణియా, కతిహర్ జిల్లాలు. ICAR-IIMR Pusa centre, BISA (Borlaug Institute for South Asia, Pusa) ఈ సాగుకు అగ్రోనమీ మద్దతు ఇస్తాయి.
ఎందుకు ముఖ్యం
తూర్పు ఒండ్రు మైదానాల్లో చలికాలం పగలు వెచ్చగా, రాత్రి చల్లగా ఉండడం; shallow tubewell నీరు చౌకగా దొరకడం; single-cross hybrid లు ఈ పరిస్థితుల్లో అద్భుత దిగుబడి ఇవ్వడం వల్ల తక్కువ దిగుబడి ఇచ్చే రబీ వరి, పప్పు దినుసుల నుండి బీహార్ మొక్కజొన్నకు మారింది. విస్తీర్ణంలో ~6% మాత్రమే ఉన్నా జాతీయ మొక్కజొన్న ఉత్పత్తిలో ~14% బీహార్ నుండే వస్తోంది. ఈ గింజలు starch, poultry industry కు బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్, బంగ్లాదేశ్ లకు సరఫరా అవుతాయి.
ముఖ్య లక్షణాలు
- విత్తనం వేసే సమయం: అక్టోబర్ 20 - నవంబర్ 15
- కోత: మార్చి చివర - ఏప్రిల్ మధ్య; ~160-170 రోజుల పంట
- రైతు పొలం దిగుబడి: 7-9 t/ha (జాతీయ kharif సగటు ~3 t/ha కంటే చాలా ఎక్కువ)
- గరిష్ఠ దిగుబడి: 12-14 t/ha (BISA Pusa)
- విస్తీర్ణం: ~5 లక్షల ha; బీహార్ మొత్తం మొక్కజొన్న విస్తీర్ణంలో ~70%
- ముఖ్య హైబ్రిడ్లు: DKC-9108, P-3522, NK-6240, DHM-117, HQPM-1
సాగు
kharif వరి కోసిన వెంటనే నేలను శుభ్రంగా చదును చేయాలి. విత్తన మోతాదు 20-22 kg/ha, 60 × 20 cm దూరం. ఎరువులు: 180:80:60 NPK kg/ha + 25 kg ZnSO4/ha; N ను నాలుగు భాగాలుగా (basal, V4, V8, tasseling) వేయాలి. పంట కాలంలో 5-6 నీటి తడులు (విత్తనం-CRI, knee-high, tasseling, silking, grain-fill) తప్పనిసరి. BISA ప్రోత్సహించే raised-bed planting, zero-tillage rice-residue విధానాలు నీరు, శక్తి పొదుపు చేస్తాయి.
పురుగు, తెగుళ్ళు
రబీలో fall armyworm పీడ kharif కంటే తక్కువగానే ఉంటుంది. కానీ pink stem borer (Sesamia inferens), grain-fill దశలో తేమ లోటు వచ్చినప్పుడు post-flowering stalk rot (Macrophomina, Fusarium) వస్తాయి. ముఖ్య ఆకుతెగులు maydis leaf blight; ఎక్కువ సాంద్రతలో viseyte banded leaf and sheath blight (Rhizoctonia solani) పెరుగుతోంది. చూడండి Fall Armyworm Maize, Maize Faw Spodoptera Frugiperda National.
పంట అనంతరం, మార్కెట్
రబీ మొక్కజొన్న ఏప్రిల్-మే లో మార్కెట్లోకి వస్తుంది — కొత్త kharif పంట రాకముందు ధరలు సాధారణంగా బలంగానే ఉంటాయి. starch mills (Roquette India - Vidyut Nagar; Bharat Starch), poultry feed plants (పంజాబ్, హర్యానా, AP) ఈ గింజలను కొంటారు. బీహార్లో MSP (Msp Minimum Support Price) ద్వారా మొక్కజొన్న కొనుగోలు చాలా తక్కువ — ప్రైవేటు వ్యాపారం, ethanol-grade contract (Maize Ethanol Feedstock Mol 3G) లే ధరను నిర్ణయిస్తాయి. ముఖ్య సమస్య ఎండబెట్టడం — గింజలు 22-28% తేమతో వస్తాయి, aflatoxin రాకుండా 48-72 గంటల్లో 14%కి తీసుకురావాలి.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Maize Crop Overview, Rabi Yaasangi Maize, HQPM-5, FAW National, Maize Ethanol Feedstock, Maize Poultry Feed Link.
మూలాలు
- Maize research programme — Bihar rabi maize. Borlaug Institute for South Asia (BISA). https://bisa.org/research-programmes/maize/
- AICRP-Maize annual report 2022-23 — Pusa centre. ICAR-IIMR. https://iimr.icar.gov.in/wp-content/uploads/2024/05/AR-2022-23.pdf