Sprinkler irrigation

స్ప్రింక్లర్ ఇరిగేషన్

స్ప్రింక్లర్ ఇరిగేషన్ అనేది pressurised మైక్రో-ఇరిగేషన్ పద్ధతి — HDPE లేదా PVC mains ద్వారా నీళ్లను riser-mounted impact లేదా rotary heads కు distribute చేస్తుంది, పంట canopy పైన వర్షంలా spray తయారు చేస్తుంది. Close spacing లో, undulating terrain పైన పెరిగే పంటలకు సరిపోతుంది; flood ఇరిగేషన్ సపోర్ట్ చేయలేని low-yielding borewells ఉన్న plots కు బాగా అనువైనది.

సూత్రం

ఒక పంప్ నీళ్లను buried లేదా surface mains ద్వారా vertical risers కు pressure చేస్తుంది; ఇవి impact లేదా gear-driven rotary sprinklers తో fitted గా ఉంటాయి. Rotating nozzles నీళ్లను overlapping circles లో throw చేస్తాయి; throw radius operating pressure, nozzle bore ప్రకారం ఉంటుంది. Spray soil surface ను uniform గా cover చేస్తుంది — surface flow తో associated channelling losses తగ్గుతాయి.

అమలు

ఒక standard sprinkler set లో pump, screen filter, PVC mains, laterals, quick-coupling risers, impact sprinkler heads ఉంటాయి. Heads ను పొలంలో sequence లో advance చేస్తారు, ప్రతి setting లో ఒక block ఇరిగేట్ చేస్తారు. Drip Irrigation లాగే, స్ప్రింక్లర్ systems PMKSY యొక్క Per Drop More Crop (PDMC) component కింద అర్హత ఉన్నాయి — చిన్న, సన్నకారు రైతులకు 55%, ఇతర రైతులకు 45% assistance, ఒక లబ్ధిదారుకు 5 హెక్టార్లు. ICAR Krishi Vigyan Kendras technique ప్రచారం కోసం on-farm demonstrations నడుపుతాయి.

వాడకం

భారత దేశంలో గోధుమ, వేరుశనగ, పప్పుధాన్యాలు, పశుగ్రాసం, కూరగాయలు, గడ్డి పంటలకు స్ప్రింక్లర్‌లు సాధారణంగా వాడతారు. వేరుశనగ పై, 5-ఎకరాల rotation సాధారణంగా 10-15 set changes తో 4-5 రోజుల్లో పూర్తి, ఇద్దరు కూలీలు ఆపరేట్ చేస్తారు. Heavy soils లో rabi గోధుమకు, germination, tillering, grain-fill అవసరాలను కవర్ చేయడానికి సీజన్ అంతా అయిదు నుండి ఆరు sprinkler events. పెద్ద బ్లాకుల కోసం high-discharge variants Rain Gun Irrigation కింద ప్రత్యేకంగా describe చేశారు.

పరిమితులు

గాలి వల్ల application uniformity తగ్గుతుంది, Drip Irrigation తో పోలిస్తే evaporation losses ఎక్కువ. Foliar wetting dense canopies లో leaf diseases ను favour చేస్తుంది. Higher operating pressure వల్ల drip తో పోలిస్తే ఎనర్జీ అవసరం ఎక్కువ; saline ఇరిగేషన్ water spray సమయంలో leaves ను scorch చేయొచ్చు.

సంబంధిత పేజీలు

ఇవి కూడా చూడండి: Drip Irrigation, Fertigation, Rain Gun Irrigation, Automatic Drip Irrigation, Paddy Water Management.

మూలాలు

Operational Guidelines of Per Drop More Crop (Micro Irrigation). PMKSY.
PMKSY factsheet. Press Information Bureau, 2022.
National Mission on Micro Irrigation Guidelines. National Committee on Plasticulture Applications in Horticulture.