Photo: placeholder pending image-fill pass
(ఆవ పేనుబంక ఫోటో)
Mustard aphid (Lipaphis erysimi)
ఆవ పేనుబంక (Lipaphis erysimi)
ఆవ పేనుబంక (Lipaphis erysimi) ఉత్తర భారతదేశంలో ఆవాల (mustard / rapeseed-mustard) పంటకు అత్యంత నష్టం కలిగించే పురుగు. మందు చల్లని పంటల్లో ఇది 35-70% దిగుబడి నష్టం కలిగిస్తుంది. Rajasthan, Haryana, Punjab, UP, MP ల్లో దీని వల్ల ఎక్కువ నష్టం జరుగుతుంది. అందుకే ICAR-DRMR సూచించిన package of practices లో వెంటనే పంటను పరిశీలించడం (scouting) తప్పనిసరి.
గుర్తింపు, లక్షణాలు
పెద్దవి చిన్నగా (1.5-2.5 mm), మెత్తని శరీరంతో, pear ఆకారంలో, పసుపు-ఆకుపచ్చ లేదా బూడిద-ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటాయి. వీటి శరీరంపై తెల్లని పొడి మైనం (wax) పొర ఉంటుంది. ఆకుల కింది భాగంలో, లేత కొమ్మల్లో, పూల గుత్తుల్లో, పిందెల్లో గుంపులుగా చేరి రసం పీలుస్తాయి. ఎక్కువ ఉధృతిలో ఆకులు ముడుచుకుంటాయి, పంట ఎదగదు, పేనుబంక విడుదల చేసే తీపి ద్రవం (honeydew) వల్ల నల్ల బూజు (sooty mould) వస్తుంది. పూత, పిందె ఏర్పడటం తగ్గి పంట కింది నుండి నల్లగా కనిపిస్తుంది. పిందె దశలో నష్టం వల్ల విత్తనం బాగుపడదు, నూనె శాతం తగ్గుతుంది.
హోస్ట్ పంటలు, జీవిత చక్రం
ఆవ పేనుబంక Brassicaceae కుటుంబ పంటలపై (ఆవాలు, toria, gobhi sarson, taramira, ముల్లంగి, cabbage) జీవిస్తుంది. చల్లని వాతావరణం (15-25 deg C), ఎండ ఎక్కువ, తేమ తక్కువ ఉన్నప్పుడు పెరిగిపోతాయి. పొగమంచు, తుంపర వాన ఉన్నప్పుడు ఉధృతి తగ్గుతుంది. మధ్య భారతదేశంలో జనవరి మొదటి వారం నుండి ఫిబ్రవరి మధ్య వరకు ఎక్కువ నష్టం. ఒక్క ఆడ పేనుబంక 10-15 రోజుల జీవితకాలంలో 30-90 పిల్లలను నేరుగా (parthenogenetic / viviparous) పుట్టిస్తుంది.
ఆర్థిక నష్టం
ICAR-DRMR, AICRP-Rapeseed-Mustard అధ్యయనాల ప్రకారం మందు చల్లని పంటల్లో సగటు నష్టం 35-58%, ఆలస్యంగా విత్తిన పంటల్లో 70-90% వరకు ఉంటుంది. నూనె శాతం కూడా 2-5 points తగ్గుతుంది. ETL (economic threshold level): కేంద్ర కొమ్మపై 10 cm పొడవులో 25-30 పేనుబంకలు, లేదా 25% మొక్కలపై గుంపులు కనిపించడం.
నియంత్రణ
- సాగు పద్ధతులు: సకాలంలో విత్తనం (అక్టోబర్ మధ్య - నవంబర్ మొదటి వారం) వేయడం వల్ల పూత దశ peak aphid సమయం కంటే ముందు పూర్తవుతుంది; N ఎరువు మోతాదు మించకుండా; శనగ లేదా గోధుమతో 9:1 లేదా 6:3 ratio లో intercropping.
- రకాలు: పూర్తి నిరోధక రకం లేదు; RH-749, Pusa Mustard 27, DRMR-150-35 తట్టుకునే రకాలు.
- జీవ నియంత్రణ: Coccinellid పురుగులు (లేడీ బీటిల్స్), Syrphid పురుగు లార్వా, Diaeretiella rapae పారసైట్ ను పరిరక్షించాలి. వీటి సంఖ్య బాగున్నప్పుడు మందులు చల్లరాదు.
- రసాయన: ETL వద్ద — Dimethoate 30 EC 1 ml/L, Imidacloprid 17.8 SL 0.3 ml/L, Thiamethoxam 25 WG 0.2 g/L లేదా Oxydemeton-methyl 25 EC 1 ml/L. Imidacloprid 70 WS తో seed treatment (5 g/kg) వల్ల విత్తనం వేసిన 25-35 రోజుల వరకు రక్షణ. మందుల groups మారుస్తూ వాడాలి. పూత సమయంలో మందులు చల్లితే తేనెటీగలకు హాని, అప్పుడు చల్లరాదు.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Mustard crop, Pusa Bold mustard, Mustard Alternaria blight, NMOOP oilseeds mission.
మూలాలు
- Integrated Pest Management of Rapeseed-Mustard. ICAR-DRMR, Bharatpur.
- AICRP-Rapeseed-Mustard Annual Report 2023. DRMR, Bharatpur.