Photo: Dipinder Rainu · Pexels License · source ↗
(జల యజ్ఞం AP ఇరిగేషన్ ఫోటో)
Jala Yagnam — Andhra Pradesh major and medium irrigation programme
జల యజ్ఞం — ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రధాన, మధ్యస్థ ఇరిగేషన్ కార్యక్రమం
జల యజ్ఞం (అక్షరాలా "నీటి యజ్ఞం") - ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2004-05 లో ప్రారంభించిన ప్రధాన, మధ్యస్థ, lift irrigation ప్రాజెక్టులను fast-track చేయడానికి తెచ్చిన కార్యక్రమం. గోదావరి, కృష్ణా బేసిన్లపై, రాయలసీమ కరువు ప్రాంతాలకు (అనంతపురం, కర్నూల్, YSR కడప, చిత్తూర్) ప్రత్యేక కేటాయింపులతో. 86 పైగా పథకాలను ఒకే రాజకీయ-ఆర్థిక సంస్థ కింద చేర్చి - ఎప్పటినుండో pending డ్యామ్లు, కాలువలు, lift schemes ను 5-7 సంవత్సరాల్లో పూర్తి చేయాలని లక్ష్యం.
పరిధి, ప్రారంభం
మే 2004 లో సుమారు Rs 46,000 కోట్ల కేటాయింపుతో (తర్వాత పెంచారు), ఒక దశాబ్దంలో సుమారు 97 లక్షల ఎకరాలకు అదనపు నీటి సాగు అందించాలన్న లక్ష్యంతో జల యజ్ఞం ప్రకటించారు. ప్రధాన ప్రాజెక్టులు — ప్రాణహిత-చేవెళ్ల (ఇప్పుడు తెలంగాణలో కాళేశ్వరం), పోలవరం, గాలేరు-నగరి సుజల స్రవంతి, హంద్రీ-నీవా సుజల స్రవంతి (HNSS), తెలుగు గంగ, వెలిగొండ, SRSP ఫ్లడ్ ఫ్లో కెనాల్, పులివెందుల branch canal cluster. 2014 విభజన తర్వాత ప్రాజెక్టులు AP, తెలంగాణ మధ్య పంచుబడ్డాయి; మిగతా AP లో జల యజ్ఞం బ్రాండ్ హంద్రీ-నీవా, గాలేరు-నగరి, వెలిగొండ, పోలవరం పేర్లతో కొనసాగుతోంది.
ఎలా పని చేస్తుంది
రాష్ట్ర బడ్జెట్, బాహ్య అప్పులు (NABARD-RIDF, World Bank, JICA) ప్రధాన నిధులు. అమలు చేసేవి - AP Water Resources Department, APSIDC, పోలవరం Project Authority. EPC contracts లో పెద్ద contractors కు civil works ఇస్తారు. క్షేత్ర స్థాయి నీటి సరఫరా - కాలువ పక్క micro-irrigation, pumped distributaries - ను Irrigation Department, Water User Associations (WUAs) తో కలిసి AP Farmers' Management of Irrigation Systems Act, 1997 కింద నిర్వహిస్తుంది.
రాయలసీమ రైతులకు దీని అర్థం
అనంతపురం, కడపకు హంద్రీ-నీవా సుజల స్రవంతి జల యజ్ఞం flagship పథకం. శ్రీశైలం reservoir నుండి 40 TMC కృష్ణా flood water ను lift చేసి 565 km main canal ద్వారా నాలుగు జిల్లాల కరువు ప్రాంతాలకు సరఫరా చేయాలి. స్థిరపడిన తర్వాత HNSS దక్షిణ అనంతపురంలో వేరుశెనగ, మల్బరీ, మామిడి, ఉద్యాన పంటలకు supplemental irrigation source అవుతుంది. గాలేరు-నగరి సుజల స్రవంతి (GNSS) ప్రాజెక్ట్ YSR కడప, చిత్తూర్ కు అదనపు కృష్ణా, పెన్నా నీరు తీసుకువస్తూ HNSS కి complement గా పనిచేస్తుంది. APMIP drip subsidy తో పాటు జల యజ్ఞం కాలువ నీరు దక్షిణ రాయలసీమ మెట్ట సాగు భూమిని హామీ ఇచ్చిన నీటి ఉద్యాన పంటల pockets గా మార్చింది.
పరిమితులు
CAG, Lokayukta అనేక సార్లు cost overruns, design changes, contractor disputes, ఆలస్యమైన land acquisition - వీటిని ప్రధాన కారణాలుగా flag చేశారు. చాలా జల యజ్ఞం ప్రాజెక్టులు 50-150% అదనపు ఖర్చు పెట్టి, అసలు deadline దాటాయి. కొన్ని ప్రాజెక్టులు (వెలిగొండ, GNSS phase II) నోటిఫై చేసిన dates తర్వాత దశాబ్దం పైగా అయ్యాక ఇప్పటికీ partial గా మాత్రమే operational. Main canal వెనుక distributary network వెనుకబడి ఉంది - కాబట్టి కాగితంపై command area లో ఉన్నన్ని పొలాలకు నిజంగా నీరు రావడం లేదు.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: APMIP, PMKSY, Anantapur district profile, Rythu Bandhu / Rythu Bharosa.
మూలాలు
- Jalayagnam projects. Government of Andhra Pradesh Water Resources Department.
- Performance audit of Jalayagnam. Comptroller and Auditor General of India.
- Handri-Neeva Sujala Sravanthi project. AP State Irrigation Development Corporation.