Photo: Mark Stebnicki · Pexels License · source ↗
(రాణిఖేత్ తెగులు ఫోటో)
Ranikhet (Newcastle) disease
రాణిఖేత్ (Newcastle) తెగులు
రాణిఖేత్ తెగులు — అంతర్జాతీయంగా Newcastle disease అని పిలుస్తారు — కోళ్లకు వచ్చే అత్యంత అంటువ్యాధి, తీవ్రమైన viral తెగులు. Newcastle disease virus (NDV) — ఒక Avian paramyxovirus serotype 1 — దీనికి కారణం. 1927లో ఉత్తరాఖండ్లోని రాణిఖేత్లో మొదట గుర్తించారు. అందుకే భారతదేశంలో ఆ పేరు ఇప్పటికీ veterinary, వ్యాపార వాడుకలో ఉంది. వాణిజ్య, backyard రెండు రకాల flocks లో seasonal గా outbreaks వస్తుంటాయి.
గుర్తింపు, లక్షణాలు
Clinical signs virus pathotype, రోగనిరోధక శక్తి మీద ఆధారపడతాయి. Velogenic forms — ఆకస్మికంగా అధిక mortality (vaccine వేయని flocks లో 50% పైగా), శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, gasping, rales, ఆకుపచ్చ నీళ్ల విరేచనాలు, గుడ్ల ఉత్పత్తి తగ్గడం, మెత్తటి shell లేదా shell లేని గుడ్లు, మెడ తిప్పుడు, ఇతర neurological signs. Mesogenic forms — తేలికపాటి respiratory disease, పాచీగా mortality. Lentogenic forms — ఎక్కువగా subclinical, vaccine strains గా వాడతారు.
హోస్ట్ జాతులు, జీవిత చక్రం
అన్ని పెంపుడు, చాలా అడవి పక్షులకు సోకుతుంది. కోళ్లు ఎక్కువగా clinical గా ప్రభావితమవుతాయి. బాతులు, geese clinical sign లేకుండానే virus shed చేస్తాయి — ఇది మిశ్రమ గ్రామ వ్యవస్థలు, migratory duck routes (Duck Farming Migratory, Country Chicken Nattu Kodi)లో కీలక epidemiological అంశం. ప్రత్యక్ష సంపర్కం, aerosol, దాణా, నీరు, పరికరాలు, మనుషుల ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. చల్లని తేమ వాతావరణంలో virus వారాల పాటు బతుకుతుంది — కాబట్టి batches మధ్య శుభ్రత ముఖ్యం.
నష్టం, ఆర్థిక ప్రభావం
భారత పౌల్ట్రీలో Newcastle disease అత్యంత ఆర్థికంగా ముఖ్యమైన viral తెగులు. వాణిజ్య broiler (Broiler Chicken), layer (Layer Chicken Bv 380) flocks లో outbreaks — flock-level mortality losses, ఎక్కువ కాలం గుడ్ల ఉత్పత్తి తగ్గుదల. Backyard నాటు కోళ్లు, కడక్నాథ్ (Kadaknath), Sonali (Sonali Breed) flocks లో outbreaks గ్రామంలో పౌల్ట్రీ మొత్తాన్ని తుడిచిపెడతాయి. ఈ తెగులు WOAH (గతంలో OIE) Terrestrial Animal Health Code కింద notifiable.
నియంత్రణ
Antiviral therapy లేదు. Vaccination, biosecurity మాత్రమే నియంత్రణకు. భారతదేశ standard vaccination schedule —
- Lentogenic LaSota strain — day-old నుండి 7 రోజుల వయసులో drinking water, eye-drop, లేదా coarse spray ద్వారా. దాదాపు ఆరు వారాల పాటు immunity ఇస్తుంది.
- Mesogenic R2B (Mukteshwar) booster — 8-10 వారాల వయసులో subcutaneous injection.
- Breeder flocks — ఏడాదికోసారి inactivated oil-adjuvant vaccine booster.
Vaccination తో పాటు cold-chain integrity, brooding (Brooding Chicks) లో సరైన చిక్-handling, batches మధ్య కఠినమైన శుభ్రత (Biosecurity Cleaning Between Batches) తప్పనిసరి. వాణిజ్య ఫారాల్లో effective mortality management (Poultry Mortality Management)కు — విశ్వసనీయమైన Newcastle vaccination ముందుగా.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Water Hardness Poultry.
మూలాలు
- Live R2B Vaccine. Hester Biosciences.
- Newcastle Disease in Backyard Poultry in North-East India. PMC.