Photo: Natasha Wright, Florida Department of Agriculture and Consumer Services, Bugwood · CC BY 3.0 us · source ↗
(వరిలో సుడిదోమ ఫోటో)
Brown planthopper (Nilaparvata lugens) in paddy
వరిలో సుడిదోమ (Nilaparvata lugens)
Nilaparvata lugens, సుడిదోమ, ఉష్ణమండల, సమశీతోష్ణ ఆసియాకు చెందిన ఫ్లోయెమ్ ఆహారం తీసుకునే డెల్ఫాసిడ్ పురుగు. ఇది ఈ ప్రాంతంలో వరికి ప్రధాన రసం-పీల్చే పురుగు. వరి పంటలను అకస్మాత్తుగా ఫీల్డ్-స్కేల్గా కూల్చేయగల సామర్థ్యం ఉండడంతో IRRI, ICAR-IIRR బ్రీడింగ్ ప్రోగ్రామ్లు దీనిని నిశితంగా పర్యవేక్షిస్తాయి.
గుర్తింపు, లక్షణాలు
పెద్దవి 3-4 mm పొడవు, గోధుమ రంగు శరీరం; నింఫ్లు పాలిపోయి ఉంటాయి. నీటి స్థాయికి పైన పిలకల బేస్ వద్ద గుంపులుగా చేరతాయి. ముఖ్య లక్షణం — నాట్లు వేసిన 40-80 రోజులకు గుండ్రని నుంచి అండాకారపు 'హాపర్-బర్న్' మచ్చలు ఏర్పడి మొక్కలు వాడిపోయి చనిపోతాయి. కింది ఆకులపై తేనెముట్ట, దానిపై మసి బూజు ఏర్పడుతుంది.
హోస్ట్ పంటలు, జీవిత చక్రం
ఈ పురుగు సాగు చేసిన వరిపై మాత్రమే ఆశిస్తుంది. ఆడ పురుగు ఆకు తొక్కలు, మిడ్రిబ్లలో గుడ్లు పెడుతుంది. ఉష్ణమండల పరిస్థితుల్లో తరాలు తక్కువ సమయంలో, ఒకదానికి ఒకటి అతివ్యాప్తి చెందుతూ ఏర్పడతాయి. కొత్త పొలానికి వలస వచ్చిన తర్వాత త్వరగా జనాభా పెరుగుతుంది. BPH grassy stunt, ragged stunt వైరస్లకు వెక్టర్గా కూడా పనిచేస్తుంది.
నష్టం, ఆర్థిక ప్రభావం
నేరుగా ఫ్లోయెమ్ ఎత్తివేయడం వల్ల మొక్కలు ఎండిపోవడంతో పాటు ఈ పురుగు దిగుబడి నష్టాన్ని అమ్ప్లిఫై చేసే వైరస్ వ్యాధులను కూడా వ్యాపింపజేస్తుంది. ఆసియా అంతటా ఈ పురుగు పదేపదే ప్రాంతీయ పంట వైఫల్యాలకు కారణం. బయోటైప్ పరిణామం వల్ల నిరోధక రకాలు బ్రేక్ అవ్వడం బ్రీడింగ్లో పునరావృత సమస్య.
నియంత్రణ
- నిరోధకత: ఫంక్షనల్ Bph జన్యువులు కలిగిన రకాలు వాడండి; బయోటైప్ మార్పులను నెమ్మదిగా చేయడానికి జన్యు మూలాలను రొటేట్ చేయండి.
- సాంస్కృతిక: దట్టమైన నాట్లు, నిరంతరం నీరు నిలిపి ఉంచడం తప్పించాలి; నైట్రోజన్ను పిలక, కంకి ప్రారంభం, బూట్ దశల్లో విభజించి వేయండి.
- జీవ: మిరిడ్ బగ్లు, సాలెపురుగులు, డ్రయినిడ్ కందిరీగలను సంరక్షించండి; లైట్ ట్రాప్లతో పర్యవేక్షించండి.
- రసాయన: ETL దాటినప్పుడు సిఫార్సు రసాయనాలు pymetrozine, dinotefuran, triflumezopyrim, thiamethoxam. వైడ్-స్పెక్ట్రం పైరిత్రాయిడ్లు, ఆర్గానోఫాస్ఫేట్లు సహజ శత్రువులను చంపి తిరిగి ఎక్కువ పెరుగుదల కలిగించవచ్చు కాబట్టి నివారించాలి.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Brown Planthopper Paddy, Yellow Stem Borer Paddy, Leaf Folder Paddy, Rice Tungro Virus, Bpt 5204.
మూలాలు
- Planthopper. IRRI Rice Knowledge Bank.
- Brown Planthopper: Nilaparvata lugens. CABI Plantwise.