Photo: Zacharias Korsalka · Pexels License · source ↗
Hidden hunger (micronutrient deficiency)
హిడెన్ హంగర్ (సూక్ష్మ పోషకాల లోపం)
హిడెన్ హంగర్ అంటే పంటలు, మనుషుల ఆహారంలో sub-clinical micronutrient deficiencies — ఇవి దిగుబడిని, నాణ్యతను, ఆరోగ్యాన్ని తగ్గిస్తాయి, కానీ acute deficiency వలే స్పష్టమైన leaf-symptom లేదా growth-arrest patterns చూపించవు. ఈ పదం sub-optimal మైక్రోన్యూట్రియెంట్ supply తో పెరుగుతున్న పంటలకు, తగిన dietary micronutrients అందించని ఆహారం తీసుకునే జనాభాకు రెండింటికీ వర్తిస్తుంది.
గుర్తింపు
పంట hidden hunger N-P-K supply adequate గా ఉన్నా actual, attainable దిగుబడి మధ్య gap గా కనిపిస్తుంది — తరచుగా mild chlorosis లేదా unremarkable foliage తో. భారత నేలల్లో zinc, iron, manganese, copper, boron, molybdenum లోపాలు విస్తృతంగా ఉన్నాయి — ఈ pattern దశాబ్దాల soil-test data లో documented, N-P-K-only fertilisation చేసిన చోట మరింత తీవ్రం. వరి systems లో అత్యంత prominent expression Zinc Deficiency Paddy — దీన్ని ఖైరా అంటారు.
మానిటరింగ్, నియంత్రణ
ICAR యొక్క All India Coordinated Research Project on Micro and Secondary Nutrients రాష్ట్రాల్లో soil, plant micronutrient status ను monitor చేస్తుంది, crop, soil-specific corrective సిఫారసులు ఇస్తుంది. Standard correction — లోపం ఉన్న micronutrient salt ను సిఫారసు చేసిన dose లో soil applicationగా వేయడం, వద్దన్నా fast in-season recovery కోసం foliar స్ప్రే. మైక్రోన్యూట్రియెంట్ availability ను soil pH co-determine చేస్తుంది, దీన్ని parallel గా manage చేస్తారు; చూడండి Soil Ph Management. Soil Health Card పథకం కింద Soil Testing targeted application కోసం diagnostic సమాచారం ఇస్తుంది.
వాడకం
Parallel స్పందన biofortification: ICAR 2014 నుండి 2025 మధ్య వరి, గోధుమ, సజ్జ, ఇతర పంటల్లో iron, zinc, protein, ఇతర పోషకాలతో enriched చేసిన 203 biofortified varieties ను విడుదల చేసింది. ఈ varieties hidden hunger ను partial గా పరిష్కరిస్తాయి — నేలలో కాకుండా harvest లోనే మైక్రోన్యూట్రియెంట్ content ను పెంచుతాయి.
పరిమితులు
Hidden hunger ను soil, plant testing లేకుండా diagnose చేయడం కష్టం, visible cues subtle గా ఉంటాయి. Foliar correction కొన్ని వారాలే నిలుస్తుంది; soil applications పంటలు added stock ను mine చేయడంతో రిపీట్ చేయాలి. Imbalanced fertiliser regimes కొత్త deficiencies కి ప్రధాన driver గా ఉంటాయి.
సంబంధిత పేజీలు
ఇవి కూడా చూడండి: Soil Testing, Soil Ph Management, Zinc Deficiency Paddy, Soil Organic Carbon Management.
మూలాలు
- Micronutrient Deficiency Stress in Soils of India. Springer.
- Micronutrient Deficiencies in Crops and Soils in India. Springer.
- Quantifying India's Hidden Hunger. Frontiers in Sustainable Food Systems.