Public domain · source ↗
(వరి బ్లాస్ట్ తెగులు ఫోటో)
Rice blast (leaf and neck blast / medavirupu, manipandu)
వరి బ్లాస్ట్ (మెదవిరుపు, మణిపండు)
వరి బ్లాస్ట్ — స్థానికంగా మెదవిరుపు (leaf blast), మణిపండు (neck blast) అని పిలుస్తారు — ఇది Magnaporthe oryzae (anamorph Pyricularia oryzae) అనే ascomycete శిలీంధ్రం వల్ల వస్తుంది. వరిలో అత్యధికంగా అధ్యయనం చేసిన తెగుళ్ళలో ఇది ఒకటి, భారత వరి అంతటా fungicide వాడకాన్ని పదేపదే నడిపే తెగులు.
గుర్తింపు, లక్షణాలు
Leaf blast గాయాలు డైమండ్ నుండి spindle ఆకారంలో, మధ్యలో బూడిద రంగు, చుట్టూ గోధుమ అంచులు. Node blast కాండం internodes ను కుళ్ళబెడుతుంది, తరచుగా విరిగేలా చేస్తుంది. అత్యంత నష్టదాయక దశ neck blast — heading సమయంలో పనికిల్ బేస్ ('మెడ') ను ఆక్రమిస్తుంది, మొత్తం పనికిల్ లేత రంగుకి మారి chaffy అవుతుంది; ఈ లక్షణాన్ని మణిపండు అంటారు. ఆకు-collar వద్ద Collar blast, వ్యక్తిగత spikelets పై grain blast కూడా వస్తాయి.
హోస్ట్ పంటలు, జీవిత చక్రం
శిలీంధ్రం గాలి, మంచు ద్వారా వ్యాపించే air-borne conidia ఉత్పత్తి చేస్తుంది. Inoculum పంట stubble, దెబ్బతిన్న విత్తనం, గడ్డి జాతి హోస్ట్లపై బతుకుతుంది. చల్లని రాత్రులు, దీర్ఘకాల మంచు, దట్టమైన నాట్లు, ఎక్కువ లేదా ఆలస్యమైన నైట్రోజన్ — మహమ్మారికి అనుకూలం. తెలంగాణా, ఆంధ్రప్రదేశ్లో రబీ/యాసంగి వరి ముఖ్యంగా దీని ముప్పులో ఉంటుంది.
నష్టం, ఆర్థిక ప్రభావం
అనుకూల వాతావరణంలో susceptible రకాలు neck blast వల్ల దాదాపు మొత్తం పనికిల్ నష్టాన్ని అనుభవించొచ్చు. Leaf blast కూడా functional leaf area, ధాన్యం filling ను తగ్గిస్తుంది. ఆసియా అంతటా వరి బ్లాస్ట్ స్థిరంగా వరిలో అత్యంత ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత గల ఏకైక శిలీంధ్ర తెగులు.
నియంత్రణ
- రెసిస్టెంట్ రకాలు: Drr Dhan 75, Rnr 15048, Knm 118 Kunaram Sannalu — తెలంగాణా, AP లో Bpt 5204 వంటి susceptible పాత రకాలకు ప్రత్యామ్నాయంగా వేస్తున్న బ్లాస్ట్-రెసిస్టెంట్ ఫైన్-గ్రెయిన్ లైన్లు.
- వ్యవసాయ పద్ధతి: సమతుల్య, స్ప్లిట్ నైట్రోజన్; ఎక్కువ స్పేసింగ్; తెలిసిన endemic బ్లాకుల్లో అత్యంత susceptible రకాలు వేయకుండా ఉండడం.
- రసాయన: ICAR-IIRR-సమన్వయ ట్రయల్స్ ప్రకారం 3 g/kg వద్ద tricyclazole 75 WP తో సీడ్ ట్రీట్మెంట్, తర్వాత 0.6 g/L వద్ద రెండు ఫోలియర్ స్ప్రేలు — leaf, neck blast రెంటినీ నియంత్రిస్తాయి. Trifloxystrobin + tebuconazole, prochloraz + tricyclazole, isoprothiolane — ప్రచురిత మూల్యాంకనాల్లో 70% పైగా disease reduction ఇస్తాయి. Boot-స్టేజ్ స్ప్రే (Paddy Panicle Stage Management) neck blast నియంత్రణకు తప్పనిసరి.
సంబంధిత పేజీలు
ఇవి కూడా చూడండి: Paddy Blast Disease, Bacterial Leaf Blight Paddy, Brown Spot Paddy, Sheath Blight Paddy, False Smut Paddy, Drr Dhan 75, Rnr 15048.
మూలాలు
- Management of rice blast with modern combination fungicides. Vegetos (Springer).
- Field evaluation of fungicides for rice blast. J. Res. ANGRAU (ICAR).