Photo: No machine-readable author provided. Rickjpelleg assumed (based on copyright cla · CC BY 2.5 · source ↗
Purple nutsedge (Cyperus rotundus / tunga)
పర్పుల్ నట్సెడ్జ్ (Cyperus rotundus / తుంగ)
Cyperus rotundus, దీన్ని purple nutsedge అని, తెలుగులో తుంగ అని అంటారు. ఇది perennial sedge — ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఇబ్బందికరమైన కలుపు మొక్కల్లో ఒకటి. భారత దేశంలో మిర్చి, పత్తి, చెరకు, పప్పుధాన్యాల్లో ఇది ప్రధాన సమస్య. దీని underground tuber chain చాలా foliar herbicides అణిచివేయగలిగే వేగం కంటే వేగంగా regenerate అవుతుంది.
గుర్తింపు, లక్షణాలు
పర్పుల్ నట్సెడ్జ్కి triangular కాండాలు, V-shaped glossy ఆకులు, నైసర్గికమైన purple-brown inflorescence ఉంటాయి. మొక్క underground rhizomes నెట్వర్క్తో anchor అయి ఉంటుంది, అవి tuber chains గా branch అవుతాయి — ప్రతి tuber కొత్త shoot పుట్టించగలదు. ఫీల్డ్ infestations dense patches ను తయారు చేస్తాయి — పంటతో నీళ్లు, పోషకాలు, వెలుతురు కోసం బలంగా పోటీ చేస్తాయి. Tuber bank దుక్కి, కరువు, చాలా short-residual herbicides ను తట్టుకుంటుంది.
జీవశాస్త్రం, హోస్ట్ పంటలు
ఈ species ఒక perennial sedge — విత్తనం కాకుండా ఎక్కువగా underground tubers చైన్ల ద్వారా propagate అవుతుంది. Tubers అనేక సీజన్లు నేలలో viable గా ఉంటాయి, పరిస్థితులు అనుకూలించినప్పుడల్లా sprout అవుతాయి. హోస్ట్లు దాదాపు అన్ని upland cropping systems; మిర్చి, పత్తి, చెరకు, short-duration పప్పుధాన్యాల్లో weed ముఖ్యంగా నష్టదాయకం.
నష్టం, ఆర్థిక ప్రభావం
ఎక్కువ infestation ఉన్న పొలాల్లో పర్పుల్ నట్సెడ్జ్ నేల పోషకాలను, తేమను lessen చేస్తూ, root, tuber crops అభివృద్ధికి physically piercing చేస్తూ దిగుబడిని గణనీయంగా తగ్గించగలదు. Deep tuber bank వల్ల single-season chemical control ineffective; నిరంతర అణిచివేతకు బహుళ-సంవత్సర integrated programmes అవసరం.
నియంత్రణ
Sulfonylurea herbicide halosulfuron-methyl భారత పరిస్థితుల్లో most consistently effective chemical option. వేసవి irrigation 20 రోజుల తర్వాత 70 g active ingredient per hectare applied చేసిన ICAR-IIPR కాన్పూర్ conservation-agriculture trials field tuber density లో 23-64% తగ్గింపు నివేదించాయి. Weed Science లో replicated studies new-tuber production, viability లో 86% పైగా తగ్గింపు చూపాయి. Foliar herbicides ఒక్కటిగా deep tuber bank ను exhaust చేయవు కాబట్టి, tubers ను desiccation కు expose చేసే deep summer ploughing తో, re-emerging shoots ను shade out చేసే competitive crop canopies తో integration చేయడం సిఫారసు చేయబడిన approach.
మూలాలు
- Cover crop and herbicides for Cyperus rotundus. ICAR-Indian Institute of Pulses Research, Industrial Crops and Products.
- Halosulfuron Reduced Purple Nutsedge Tuber Production and Viability. Weed Science.