Photo: brazil topno · Pexels License · source ↗
(మెట్ట ఎర్ర నేలల్లో compartmental bunding)
Compartmental bunding (rainfed red soils)
మెట్ట ఎర్రనేలల్లో కంపార్ట్మెంటల్ గట్లు
Compartmental bunding అనేది in-situ తేమ నిల్వ చేసే పద్ధతి. మెట్ట పొలాన్ని చిన్న, level sub-compartment లుగా తక్కువ ఎత్తు మట్టి గట్లతో విభజిస్తారు, దాంతో వర్షపు నీరు పొలంలోనే ఆగి మట్టిలోకి ఇంకిపోతుంది. Deccan plateau లో తక్కువ slope ఉన్న shallow-to-medium ఎర్ర నేలల్లో ఇది అత్యంత చౌకగా పనిచేసే treatment. ICAR-CRIDA, ICAR-IISWC వేరుశెనగ, కంది, sunflower, ఆముదం, కొర్రలకు recommend చేస్తాయి.
మూల సూత్రం
అనంతపురం, కర్నూలు, పక్కనున్న కర్ణాటకలోని ఎర్ర నేలలు (Alfisols) లో తక్కువ నీటి-నిల్వ సామర్థ్యం (పైన ఒక మీటర్లో 60-90 mm) ఉంటుంది, runoff ఎక్కువగా ఉంటుంది. 1-3% slope లో 20-30 mm వర్షం పడినా నిమిషాల్లోనే surface runoff మొదలవుతుంది, వారం తిరగక ముందే పంట water-stress కు గురౌతుంది. Compartmental గట్లు slope ను 10-20 m level micro-catchment లుగా విభజిస్తాయి. ప్రతి compartment ఒక shallow చెరువులా పనిచేసి నీటిని పొలంలోనే మెల్లగా profile లోకి జారిపోనిస్తుంది.
విధానం
- A-frame లేదా hand level తో 5 m grid లో contour layout గుర్తించండి.
- Slope ను బట్టి 0.3-0.6 m vertical interval లో contour మీద primary గట్లు వేయండి.
- 10-20 m దూరంలో perpendicular cross-bund లు వేసి rectangular compartment లు ఏర్పాటు చేయండి.
- గట్టు dimensions: 30 cm ఎత్తు, 60-90 cm base వెడల్పు; tractor-drawn bund-former లేదా ఎద్దుల plank తో చేస్తారు.
- ప్రతి 4వ compartment కు ఒక controlled overflow notch ఉంచండి; దీని వలన అదనపు నీరు గట్టు తెగకుండా down-slope వెళ్తుంది.
- గట్టు మీద stylo, agave, vetiver లేదా జనుము నాటి స్థిరపరచండి.
ఎక్కడ, ఎప్పుడు
0.5-3% slope ఉన్న మెట్ట ఎర్ర నేలలు, shallow నల్ల నేలలకు బాగుంటుంది. SW monsoon మొదలవడానికి ముందు layout చేస్తే చాలా effective. ICAR-CRIDA on-farm trial లు అనంతపురంలో below-normal వర్షపాతం సంవత్సరాల్లో వేరుశెనగ లో 15-25%, కంది లో 20-35% దిగుబడి పెరుగుదల చూపించాయి. ఈ treatment ను PMKSY-WDC (Watershed Development Component Pmksy Wdc), Neeru Meeru (Neeru Meeru Watershed Ap) కింద ఎక్కువగా fund చేస్తారు.
పరిమితులు
చాలా ఎక్కువ వర్షపాత సంవత్సరాల్లో overflow notch చిన్నదైతే గట్లు తెగిపోయి కింది compartment ను scouring చేస్తాయి. ప్రతి 2-3 సీజన్లకు గట్లు re-form చేయాలి - ఎలుకల బొరియలు, దున్నడం వల్ల ఎత్తు తగ్గుతుంది. చదునైన heavy black cotton soils కు ఈ treatment లాభం ఇవ్వదు - అక్కడ raised beds (Raised Bed Groundnut), farm pond (Farm Pond) better.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Farm pond, Raised-bed groundnut, Rainwater recharge pits, Neeru Meeru watershed.
మూలాలు
- Compartmental bunding for in-situ moisture conservation. ICAR-Central Research Institute for Dryland Agriculture, Hyderabad.
- Rainwater management for rainfed agriculture. ICAR-Indian Institute of Soil and Water Conservation.