Photo: Jeevan Jose, Kerala, India · CC BY-SA 4.0 · source ↗
(Citrus greening / HLB తెగులు ఫోటో)
Citrus greening (HLB, Candidatus Liberibacter)
Citrus greening (HLB) — Candidatus Liberibacter
Huanglongbing (HLB) — citrus greening అని కూడా అంటారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత నష్టదాయక citrus తెగులు. ఆసియాలో phloem-limited bacterium Candidatus Liberibacter asiaticus (CLas) వలన వస్తుంది, Asian citrus psylla Diaphorina citri ద్వారా వ్యాప్తి. YSR కడప సత్గుడి బెల్ట్ (Sathgudi Sweet Orange), విదర్భ-మరాఠ్వాడ Mosambi బెల్ట్ (Citrus Mosambi Sweet Lime) లో sweet-orange ఉత్పత్తికి ప్రధాన long-term ప్రమాదం. 2000ల తర్వాత YSR కడపలో తోటల తరుగుదల వేగవంతం కావడానికి ఇదే అత్యంత ముఖ్యమైన కారణం.
గుర్తింపు, లక్షణాలు
ప్రారంభ లక్షణాలు: ఆకులు, shoots పై asymmetric, blotchy పసుపు mottle — pattern leaf midrib ను దాటి ఉంటుంది, zinc లేదా ఇనుము deficiency యొక్క symmetric chlorosis కంటే వేరు. తెగులు ముందుకు పోతే ఆకులు చిన్నవి, narrow, upright — "rabbit-ear" రూపం; కొమ్మలు tip నుండి dieback; off-season, అధిక flowering; పండు చిన్న, lopsided, గట్టి, చేదు, aborted గింజలు. Classic diagnostic feature: పండు evenly ripen అవ్వకపోవడం — stylar (blossom) end ఆకుపచ్చగానే ఉంటుంది, మిగతా భాగం రంగు మారుతుంది. అందుకే "greening" అని పేరు. PCR లేదా qPCR ద్వారా midrib tissue పై CLas confirm చేస్తారు.
హోస్ట్లు, జీవిత చక్రం
CLas అన్ని commercial citrus species ను infect చేస్తుంది, Diaphorina citri (Asian citrus psylla) ద్వారా move అవుతుంది — ఇది tender citrus flush పై feed చేస్తుంది. Nymphs infected flush పై feed చేస్తూ bacterium ను acquire చేస్తాయి, జీవితాంతం retain చేస్తాయి. కొత్త చెట్టుకు 30-60 నిమిషాల feeding లో transmission. దూర దూర వ్యాప్తి infected budwood, budded మొక్కల movement ద్వారా — జిల్లా, రాష్ట్ర సరిహద్దులు దాటడానికి psylla flight కంటే ఇదే చాలా ముఖ్యమైన pathway. Pathogen phloem ను colonize చేస్తుంది, sugar transport block చేస్తుంది — systemic లక్షణాలు వస్తాయి.
నష్టం
ఒక infected చెట్టు చాలా సంవత్సరాలు తక్కువ-quality పండు ఇస్తూ తర్వాత చనిపోతుంది — introduction అయిన దశాబ్దం వరకు HLB silently తోట productivity ని undermine చేస్తుంది. విదర్భ mandarin తోటల long-term decline కు ఇదే dominant కారణం. YSR కడప Sathgudi లో ఇది ICAR-CCRI నాగపూర్, YSR Horticultural University ద్వారా emerging constraint గా ఎక్కువగా cite చేస్తున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 2005 నుండి HLB ఫ్లోరిడా sweet-orange ఉత్పత్తిని 70% కంటే ఎక్కువ తగ్గించింది — unmanaged HLB citrus economy కు ఏం చేస్తుందో చూపే case study.
నియంత్రణ
Cure లేదు. ICAR-CCRI నాగపూర్, NHB three-pillar management సిఫార్సు:
- Indexed నారు: PCR ద్వారా CLas కోసం mother trees test చేసే accredited insect-proof screenhouse nurseries నుండి మాత్రమే budded మొక్కలు తీసుకోండి. ఇది అత్యంత cost-effective intervention, రైతులు ఎక్కువగా skip చేసేది ఇదే
- Vector control: tender flush పై Diaphorina citri nymphs ను monitor చేయండి; young plants కు imidacloprid (0.005%) లేదా thiamethoxam (0.025%) soil drench గా, ప్రతి flush వద్ద foliar spray గా; resistance రాకుండా insecticides rotate చేయండి
- Infected చెట్లను తొలగించడం: PCR confirm అయిన వెంటనే symptomatic చెట్లను identify చేసి తొలగించండి. వదిలేస్తే inoculum reservoir గా ఉండి పక్క చెట్లకు infect చేస్తాయి. Rangpur lime (Rangpur Lime Rootstock) వంటి tolerant rootstocks పై indexed budded మొక్కలతో replanting సిఫార్సు
Open-canopy training, wider spacing (Citrus Spacing Canopy Collapse) వలన psylla scouting, insecticide coverage ఎక్కువ ప్రభావవంతంగా అవుతాయి. Antibiotic injections (oxytetracycline, ampicillin) heavily infected చెట్లలో లక్షణాలు తగ్గిస్తాయి, కానీ antibiotic-resistance ఆందోళనల వలన భారతదేశంలో సిఫార్సు చేయరు.
సంబంధిత పేజీలు
Sathgudi Sweet Orange, Citrus Canker Xanthomonas, Citrus Gummosis, Rangpur Lime Rootstock కూడా చూడండి.
మూలాలు
- Huanglongbing (Citrus Greening). ICAR-CCRI Nagpur.
- Citrus Greening Disease. National Horticulture Board.
- Huanglongbing: Candidatus Liberibacter asiaticus. CABI Compendium.