Photo: Erkki Voutilainen · CC BY 4.0 · source ↗
Artificial insemination in cattle and buffalo
ఆవు, గేదెల్లో ఆర్టిఫిషియల్ ఇన్సెమినేషన్ (AI)
ఫ్రోజెన్ సీమెన్తో ఆర్టిఫిషియల్ ఇన్సెమినేషన్ (AI) — భారత పశువుల జాతి అభివృద్ధికి కీలక సాంకేతికత. మగ పశువు శారీరక సంపర్కం లేకుండానే సీమెన్ ద్వారా ప్రజననం జరుగుతుంది. ఒక నాణ్యమైన ఎద్దు ఏడాదికి వేలాది ఆవులను ప్రజననం చేయగలదు. మామూలు రకాల ఆవులను మంచి జాతులతో అప్గ్రేడ్ చేయడంలో సహాయపడుతుంది, ప్రజనన వ్యాధులు వ్యాపించకుండా చేస్తుంది.
సూత్రం
ఎంపిక చేసిన ఎద్దుల నుండి సీమెన్ సేకరించి, పరీక్షించి, cryoprotectant extender లో డైల్యూట్ చేసి స్ట్రాల్లో నింపి -196 degC వద్ద ద్రవ నైట్రోజన్లో నిల్వ చేస్తారు. రైతు ఇంటి దగ్గర, శిక్షణ పొందిన టెక్నీషియన్ స్ట్రాను thaw చేసి, ఆవు ఎదకు వచ్చినప్పుడు sterile insemination gun తో సీమెన్ను గర్భాశయంలోకి విడుదల చేస్తాడు. ఆవు మళ్ళీ ఎదకు రాకపోతే గర్భం దాల్చినట్టు, తర్వాత rectal palpation లేదా అల్ట్రాసౌండ్తో నిర్ధారిస్తారు.
భారతదేశంలో అమలు
డిసెంబర్ 2014 లో Department of Animal Husbandry and Dairying ప్రారంభించిన Rashtriya Gokul Mission (RGM) AI డెలివరీకి ముఖ్య పునాది. ఈ స్కీం కింద Multipurpose Artificial Insemination Technicians in Rural India (MAITRIs) తయారయ్యారు. 2024 నాటికి 38,736 MAITRI లు శిక్షణ పొంది సామగ్రితో సిద్ధం అయ్యారు. జాతీయ AI కవరేజ్ ను ప్రజననయోగ్యమైన బోవైన్లలో 30% నుండి 70% కు పెంచడం లక్ష్యం. RGM కాలంలో జాతీయ పాల ఉత్పత్తి 2014-15 లో 146.31 మిలియన్ టన్నుల నుండి 2023-24 లో 239.3 మిలియన్ టన్నులకు పెరిగింది.
వాడకం
Holstein Friesian Crossbred Cow, Jersey Crossbred Cow వంటి విదేశీ, క్రాస్బ్రెడ్ ఆవుల తో ఆర్గనైజ్డ్ డెయిరీలో AI తప్పనిసరి. Sahiwal Cow, Ongole Cattle, Punganur Cow వంటి దేశీయ జాతులను అప్గ్రేడ్ చేయడానికి కూడా దీన్ని వాడుతున్నారు. ఆడ దూడలే ఎక్కువగా పుట్టేందుకు sexed semen ఇప్పుడు అందుబాటులో ఉంది.
పరిమితులు
గేదెల్లో silent heat, తక్కువ ఎదు వ్యవధి, ప్రవర్తనా గుర్తులు పట్టుకోవడం కష్టం వల్ల AI తో ఒక్కో సారికి గర్భధారణ రేటు ఆవు కంటే తక్కువ. అందుకే భారీ గేదెలకు (Murrah Buffalo, Jaffrabadi Buffalo) రైతులు సహజ సంపర్కానికే ఎక్కువగా వెళ్తారు. మంచి సీమెన్ నాణ్యత, సరైన ఎదు గుర్తింపు, శుభ్రమైన ఇన్సెమినేషన్ టెక్నిక్ తప్పనిసరి. పద్ధతి తప్పితే brucellosis (Brucellosis Cattle) లాంటి ప్రజనన ఇన్ఫెక్షన్లు వ్యాపించే ప్రమాదం ఉంది.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Dairy Shed Design, Desi Cow Natural Farming, Mastitis Dairy.
మూలాలు
- Rashtriya Gokul Mission. Department of Animal Husbandry and Dairying, Government of India.
- Operational Guidelines for MAITRIs under Rashtriya Gokul Mission. DAHD.