Photo: Mahantraa Photography · Pexels License · source ↗
(Jamberi rootstock ఫోటో)
Rough lemon (Jamberi) rootstock for citrus
రఫ్ నిమ్మ (జంబేరి) — citrus కు rootstock
Rough lemon (Citrus jambhiri Lush.) — ఉత్తర, మధ్య భారతంలో జంబేరి, జంబేరి-నిమ్మ, జట్టి ఖట్టీ అని పిలుచుకుంటారు. భారతదేశంలో sweet orange, ఎసిడ్ లైమ్ కు ఎక్కువగా వాడే budding rootstocks లో ఇది ఒకటి. YSR కడప, అనంతపురం, చిత్తూరు కొన్ని భాగాల్లో — తేలికైన sandy-loam నేలలు, అస్థిర వర్షాల వల్ల కరువు-సహన శక్తి తక్కువ ఉన్న Rangpur lime పనిచేయని చోట్ల, మోస్తరు Phytophthora ఒత్తిడి ఉన్న ప్రాంతాల్లో — దీన్ని వాడే ప్రత్యామ్నాయం ఇదే.
ముఖ్య లక్షణాలు
- శాస్త్రీయ నామం: Citrus jambhiri Lush. — బలమైన, కరువు-తట్టుకునే seedling rootstock; ఒకేలాంటి nucellar విత్తనం ఇస్తుంది
- వృద్ధి: బలమైన canopy వృద్ధి, ముందస్తు bearing
- నేల: తేలికైన నుండి మధ్యస్థ loams, sandy-loams, calcareous నేలలు (pH 8.0 వరకు)
- సహన శక్తి: కరువు, మోస్తరు ఉప్పదనం, calcareous నేలల్లో iron-zinc లోపం
- susceptible: Phytophthora foot rot (Phytophthora Foot Rot Citrus), భారీ waterlogged నేలల్లో citrus nematode (Tylenchulus semipenetrans)
ఎప్పుడు వాడాలి
తేలికైన నేలలు, లోతుగా ఉండే water table, పరిమిత నీటి పారుదల ఉన్న sweet-orange బెల్ట్ల కోసం ICAR-CCRI నాగపూర్ rough lemon ను సిఫార్సు చేస్తోంది — ఇక్కడ దీని లోతైన tap-root, కరువు తట్టుకునే శక్తి Rangpur lime కంటే మెరుగ్గా పని చేస్తాయి. రాయలసీమ citrus బెల్ట్లో (YSR Kadapa Citrus Belt) — పులివెందుల, రాయచోటి ఎర్ర గ్రావెల్ నేలల్లో — Rangpur lime చెట్లు త్వరగా క్షీణిస్తే, జంబేరి పై budding చేసిన మోసంబి (Citrus Mosambi Sweet Lime) నే రైతులు ఎక్కువగా ఎంచుకుంటారు. పల్లపు, waterlogged ప్లాట్లలో rough lemon చాలా susceptible — అలాంటి చోట sour orange లేదా Troyer/Carrizo citrange మంచిది.
విధానం
పూర్తిగా పక్వానికి వచ్చిన జంబేరి పండ్ల నుండి విత్తనాలు తీసి, కడిగి, నీడలో ఆరబెట్టి — వెంటనే లేదా నెల లోపు raised nursery beds లో 20 x 5 cm దూరంలో వేయాలి. Seedlings 8-12 నెలల్లో budding sizeకు (25-30 cm ఎత్తులో 8-10 mm) వస్తాయి. ఆగస్టు నుండి అక్టోబర్ మధ్య మోసంబి లేదా నాగపూర్ మాండరిన్ scion తో T-budding లేదా chip-budding చేయాలి. Budded మొక్కలను polybags లో మరో 4-6 నెలలు ఉంచాలి. చివరి గుంటలో నాటేటప్పుడు bud union ను నేల పైన 15-20 cm ఉంచాలి — scion rooting, foot-rot (Citrus Gummosis) నివారణకు.
పరిమితులు
Rough lemon — citrus tristeza virus, exocortis, xyloporosis కు resistance ఇవ్వదు. అందుచేత scion budwood ను indexed, virus-free mother blocks నుండి మాత్రమే తీసుకోవాలి. భారీ నల్ల regur నేలలు, irrigated commands లో — rough-lemon పై budded చెట్లు gummosis వల్ల త్వరగా క్షీణిస్తాయి; అలాంటి చోట sour orange లేదా Rangpur lime కు మారాలి. మంచి యాజమాన్యం కింద కూడా rough lemon పై పండ్ల size, TSS — Rangpur lime కంటే కొంచెం తక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Citrus Mosambi Sweet Lime, Citrus Gummosis, YSR Kadapa Citrus Belt, Citrus Spacing Canopy Collapse.
మూలాలు
- Rootstocks for Citrus. ICAR-CCRI Nagpur.
- Evaluation of rootstocks for sweet orange in vertisols. ICAR-CCRI Nagpur.