Photo: placeholder pending image-fill pass
(Linseed bud-fly tolerant రకాలు ఫోటో)
Linseed bud-fly tolerant varieties
Linseed bud-fly తట్టుకునే రకాలు
Linseed bud fly (Dasineura lini) అనే పురుగు linseed (Linum usitatissimum) కు మధ్య, తూర్పు భారతదేశంలో అత్యంత నష్టం కలిగించే పురుగు. AICRP-Linseed varietal breeding లో ఇది ప్రధాన biotic constraint. ఆడ ఈగ తెరుచుకుంటున్న flower buds లో గుడ్లు పెడుతుంది; maggot bud లోపల తింటుంది, capsule ఏర్పడకుండా ఆపుతుంది. Susceptible రకాల్లో దిగుబడి నష్టం 60-80% — ఈశాన్య MP, ఛత్తీస్గఢ్, తూర్పు UP, బీహార్, జార్ఖండ్ ల్లో ఎక్కువ. ఇప్పుడు bud-fly తట్టుకునే రకాలు కొన్ని వాడుకలోకి వచ్చాయి.
ముఖ్య లక్షణాలు — తట్టుకునే రకాలు
- Surabhi (LMS-71-2-2): JNKVV Jabalpur, 1997 — bud fly తట్టుకుంటుంది, 100-115 రోజులు, 11-13 q/ha, 39-41% నూనె. ఈశాన్య MP, ఛత్తీస్గఢ్ కు.
- JLS-9 (Sheela): JNKVV Jabalpur — bud fly, rust తట్టుకుంటుంది, 110-115 రోజులు, 12-14 q/ha.
- PKDL-41: Project Directorate of Linseed — తట్టుకునే రకం, 105-115 రోజులు, 10-12 q/ha; UP, బీహార్ కు.
- Padmini (LCK-9211): CSAUAT Kanpur — bud fly, powdery mildew తట్టుకుంటుంది, 110-120 రోజులు, 13-15 q/ha.
- Shubhra (JLS-66): తట్టుకుంటుంది, ఛత్తీస్గఢ్ utera (paira) cropping కు.
- Indu (KL-187): medium-duration, తట్టుకుంటుంది, UP కు.
ఈ రకాలు పూర్తి immunity కాదు; epidemic సంవత్సరాల్లో check రకాల్లో (LCK-88062 / R-552) 60-80% infestation ఉంటే, వీటిలో 15-30% మాత్రమే. తట్టుకునే లక్షణం morphological-physiological (calyx aperture చిన్నగా, bud నుండి flower transition వేగంగా) — antibiotic కాదు. అందుకే bud-initiation stage లో పురుగు మందు cover ఇంకా అవసరం.
సాగు
రబీ సీజన్ లో అక్టోబర్ మధ్య - నవంబర్ మధ్య మధ్య విత్తనం వేస్తారు. ఛత్తీస్గఢ్ లో నిలబడి ఉన్న వరి పంటపై utera (relay) వ్యవస్థ లేదా sole rainfed/limited-irrigation పంట గా. విత్తన మోతాదు: sole crop కు 25-30 kg/ha (వరుసల మధ్య 25-30 cm); utera కు 35-40 kg/ha. NPK 60:40:30 kg/ha + sulphur 20 kg/ha. పూత ముందు ఒక irrigation అందుబాటులో ఉంటే దిగుబడి రెట్టింపు.
పురుగు, తెగుళ్ళు
Bud fly కు partial tolerance తో పాటు PKDL-41, Padmini, Sheela రకాలు rust (Melampsora lini), powdery mildew, wilt (Fusarium oxysporum f.sp. lini) ను కూడా తట్టుకుంటాయి. ఆలస్యంగా విత్తిన పంటల్లో Alternaria blight (Alternaria lini) సమస్య — Mancozeb 75 WP @ 2.5 g/L తో నియంత్రణ. Bud fly కోసం రెండు foliar sprays — Dimethoate 30 EC @ 1 ml/L లేదా Quinalphos 25 EC @ 2 ml/L; మొదటిది bud initiation (45-50 DAS), రెండవది 60-65 DAS.
వాడకం
Bud-fly తట్టుకునే రకాలు కలిసి ఛత్తీస్గఢ్, MP, తూర్పు UP linseed area లో గణనీయమైన share ఆక్రమిస్తాయి. AICRP-Linseed front-line demonstrations, NFSM/NMOOP seed minikit distribution కు recommended option. ఈ రకాల linseed edible oil (మధ్య భారతదేశంలో), alsi/flax-seed health food market, industrial drying-oil (paints, varnishes, linoleum) trade కు వెళ్తుంది.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Linseed cultivation in India, NMOOP.
మూలాలు
- AICRP-Linseed Annual Report. ICAR-IIOR.
- Linseed Varieties Catalogue. ICAR-IIOR, Hyderabad.