Photo: Erik Karits · Pexels License · source ↗
Asian rice gall midge (kuda eega)
ఆసియన్ రైస్ గాల్ మిడ్జ్ (కుడ ఈగ)
ఆసియన్ రైస్ గాల్ మిడ్జ్ — Orseolia oryzae (Wood-Mason), తెలుగులో కుడ ఈగ అని పిలుస్తారు — ఇది cecidomyiid ఈగ. దీని లార్వాలు దక్షిణ, ఆగ్నేయాసియా అంతటా వర్షాధార మరియు నీటిపారుదల వరిలో పిల్క-దశలో ముఖ్యమైన పురుగు.
గుర్తింపు, లక్షణాలు
లార్వాలు అభివృద్ధి చెందుతున్న పిల్కలోకి చేరి అపికల్ మెరిస్టమ్ (పెరిగే పాయింట్) లోపల తింటాయి. ఆ పెరిగే పాయింట్ ఒక బోలు, లేత, గొట్టం లాంటి గాల్గా మారుతుంది — దీనిని 'silver shoot' లేదా 'onion shoot' అంటారు, పిల్క నుండి బయటకు పొడుచుకుని ఉంటుంది. ఈ గాల్ ఉన్న పిల్కలు పొట్టి, లేతగా ఉంటాయి, పానికిల్ ఇవ్వవు — దిగుబడి తగ్గుతుంది. తెగులున్న పొలాలలో పంట పైకి ఎత్తుగా లేచిన లేత గొట్టాల్లాంటివి అక్కడక్కడ కనిపిస్తాయి.
హోస్ట్ పంటలు, జీవిత చక్రం
Orseolia oryzae ముఖ్యంగా సాగు చేసిన వరిపై మాత్రమే జీవిస్తుంది, గడ్డి హోస్ట్లలో మిగిలి ఉంటుంది. పెద్ద ఈగలు బలహీనమైన ఎగురుదలతో, చిన్న జీవితకాలంతో ఉంటాయి, ఆకు తొడిమ దగ్గర గుడ్లు పెడతాయి. ఈ పురుగు నాట్ల వరిలో (Transplanting Paddy) మరియు వర్షాధార తక్కువ-నేల వరిలో ఖరీఫ్/రుతుపవన కాలంలో యాక్టివ్ టిల్లరింగ్ స్టేజిలో అత్యధిక నష్టం కలిగిస్తుంది. చాలా biotypes గుర్తించబడ్డాయి, మరియు కొత్త biotypes వల్ల రెసిస్టెన్స్ విఫలమవడం పునరావృత సమస్య.
నష్టం, ఆర్థిక ప్రభావం
గాల్ ఉన్న పిల్కలు గింజలు ఇవ్వవు కాబట్టి నష్టం పురుగు సంఖ్యకు అనుపాతంలో ఉంటుంది. తూర్పు, దక్షిణ భారతదేశంలోని తెగులుబాధ ఎక్కువ ప్రాంతాల్లో — సునిశిత రకాల్లో 10-30% ఉత్పాదక పిల్కల నష్టం సాధారణం. వ్యాప్తి ఎక్కువ ఉన్న సంవత్సరాల్లో స్థానిక నష్టం ఇంకా ఎక్కువ.
నియంత్రణ
- రెసిస్టెంట్ రకాలు ముఖ్యమైన నియంత్రణ. తెలంగాణ విడుదలలు: Knm 1638 (gall-midge resistant), Jgl 24423, Jgl 28545 — ఇవి రెసిస్టెన్స్ లేదా టాలరెన్స్ కలిగి ఉన్నాయి.
- సాంస్కృతిక: తెగులుబాధ ఎక్కువ ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఆలస్యమైన, విడివిడిగా చేసే నాట్లు తప్పించండి; కాలువ గట్లపై Echinochloa, అడవి వరి శుభ్రం చేయండి.
- రసాయన: నాట్ల సమయంలో గ్రాన్యూలర్ ఇన్సెక్టిసైడ్లు (కార్బోఫ్యూరాన్ — చారిత్రాత్మకంగా, ఇప్పుడు సురక్షితమైన కెమిస్ట్రీలతో రీప్లేస్ అవుతోంది) ముందస్తు దాడిని తగ్గించవచ్చు.
- స్క్రీనింగ్: ICAR-IIRR 2021 లో రెసిస్టెన్స్ మదింపు కోసం స్టాండర్డ్ ఫినోటైపింగ్ ప్రోటోకాల్ ప్రచురించింది — ఇది తర్వాతి రకాల అభివృద్ధికి సహాయపడుతుంది.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Knm 1638, Jgl 24423, Jgl 28545, Stem Borer Paddy, Yellow Stem Borer Paddy, Brown Planthopper Paddy.
మూలాలు
- Improved phenotyping procedure for evaluating resistance in rice against gall midge. Plant Methods (ICAR-IIRR), 2021.
- Rice Gall Midge: Orseolia oryzae. CABI Plantwise.