Photo: Francis Day and R. Mintern · Public domain · source ↗
(కల్బసు చేప — Labeo calbasu)
Calbasu (Labeo calbasu)
కల్బసు (Labeo calbasu)
కల్బసు (Labeo calbasu, black rohu లేదా కల్బసు అని కూడా అంటారు) అన్నది Indian Major Carp కుటుంబంలోని ఒక indigenous large minor carp. Indo-Gangetic, బ్రహ్మపుత్ర, peninsular నదీ వ్యవస్థల్లో సహజంగా పుట్టింది. తూర్పు భారతదేశంలో moderate scale లో polyculture లో bottom-column omnivore గా సాగు చేస్తున్నారు. Dark colour ఉన్నా కొన్ని local markets లో ఎక్కువ విలువ ఉంది.
ముఖ్య లక్షణాలు
- కుటుంబం: Cyprinidae
- శరీరం: ముదురు బూడిద నుండి నలుపు. Deep-bodied, slightly compressed. చిన్న inferior నోరు, రెండు జతల barbels తో
- Feeding niche: bottom-column omnivore — detritus, periphyton, కుళ్లిన vegetation, benthic invertebrates, plankton తింటుంది
- పెరుగుదల: రోహు కంటే slower. 12 నెలల్లో 500-800 g
- గరిష్టం: సుమారు 90 cm, 10 kg
సాగు
తూర్పు భారతదేశంలో composite carp ponds లో కాట్ల, రోహు, మృగాల్ తో పాటు modest proportion (5-10%) లో కల్బసు stock చేస్తారు (Carp Polyculture Pond). Standard carp pituitary లేదా synthetic GnRH analogue (Ovaprim) protocol తో hatcheries లో induced-spawn చేస్తారు. చెరువు తయారీ ప్రామాణిక పద్ధతుల ప్రకారం (Fish Pond Construction). కల్బసు అదనపు మేత (తవుడు + నూనె తీసిన పిండి, శరీర బరువులో 2-3%) accept చేస్తుంది. ఈ జాతి water-quality variation ను moderate గా తట్టుకుంటుంది. Low-oxygen ponds లో రోహు కంటే hardier.
పురుగు, తెగుళ్ళు
కల్బసు కు argulosis (Carp Disease Argulus Anchor Worm), Aeromonas dropsy (Carp Disease Dropsy Aeromonas), EUS, gill rot వస్తాయి. ఈ జాతి reasonably hardy. మంచిగా manage చేసిన ponds లో disease incidence మృగాల్ తో సమానం లేదా తక్కువ.
వాడకం
పశ్చిమ బెంగాల్, బీహార్, ఒడిశా, అస్సాం, ఉత్తరప్రదేశ్ లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో కల్బసు ఇష్టం. Dark flesh ను strong flavour తో associate చేసే consumers ఎక్కువ. ఈ markets లో whole-fish prices రోహు తో సమానంగా ఉండవచ్చు. దక్షిణ భారతదేశంలో కల్బసు అంత పరిచయం లేదు — ధర తక్కువ. ICAR-CIFA కల్బసు, ఇతర indigenous minor carps (kuria labeo, బట, fringed-lipped peninsular carp) ను aquaculture-diversification programme కింద ప్రోత్సహిస్తుంది — catla-rohu-mrigal trinity పై dependence తగ్గించడానికి. PMMSY diversification species pond development కు మద్దతు ఇస్తుంది.
పరిమితులు
రోహు, మృగాల్ కంటే growth slower. అందుకే per-pond yield తక్కువ. కల్బసు ఒక supplementary species — primary stock కాదు. Consumer acceptance ప్రాంతం బట్టి ఉంటుంది — దక్షిణ భారత markets లో price discount ఉంటుంది. Hatcheries లో breeding success major carps కంటే కొంచెం తక్కువ.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Rohu Labeo Rohita Imc, Mrigal Cirrhinus Mrigala Imc, Composite Fish Culture Six Species, Carp Polyculture Pond, Fish Pond Construction.
మూలాలు
- Labeo calbasu. FishBase species summary.
- Indigenous minor carps for aquaculture diversification. ICAR-CIFA Bhubaneswar.
- Breeding biology of Labeo calbasu. KRISHI ICAR-CIFA.