Photo: Dibakar Roy · Pexels License · source ↗
(PDP/Bhavantar — MSP తేడాను రైతు ఖాతాలో జమ చేసే మోడల్)
Price Deficiency Payment (PDP) and Bhavantar Bhugtan Yojana
Price Deficiency Payment, Bhavantar Bhugtan Yojana — MSP తేడా చెల్లింపు మోడల్
Price Deficiency Payment (PDP) — APMC మండీలో notified sale ధర, MSP మధ్య తేడాను నేరుగా రైతుకు చెల్లించే మోడల్. ప్రభుత్వం పంటను physical గా procurement చేయదు. మధ్యప్రదేశ్ 2017 ఖరీఫ్లో Bhavantar Bhugtan Yojana (BBY) గా scale లో pilot చేసింది. తర్వాత కేంద్ర PM-AASHA umbrella లో "Price Deficiency Payment Scheme" (PDPS) గా చేర్చారు.
సూత్రం — gap pay చేయడం, procurement కాదు
Conventional PSS లో NAFED లేదా రాష్ట్ర agency MSP కు పంట కొని, స్టోర్/dispose చేస్తుంది. PDP physical-procurement layer ను తొలగిస్తుంది:
- రైతు APMC మండీలో prevailing market price కు అమ్ముతాడు
- ఆ lot sale price ను announced MSP తో పోల్చుతారు
- తేడా — reference markets నుండి తీసిన "modal price" కు MSP తేడా, sale price కి cap — DBT ద్వారా రైతు Aadhaar-linked bank account లో జమ
ఇది storage cost, gunny shortage, disposal-loss risk ను రాష్ట్రం నుండి తొలగిస్తుంది — కానీ downstream price risk రైతుకి బదిలీ అవుతుంది. మండీ-recording layer లో gaming అవకాశాలు సృష్టిస్తుంది.
Bhavantar Bhugtan Yojana (MP, 2017)
మధ్యప్రదేశ్ ఖరీఫ్ 2017లో BBY launch చేసింది — సోయాబీన్, మినుములు, పెసలు, కందులు, నువ్వులు, ramtil, మొక్కజొన్న, వేరుశెనగ కోసం. రైతులు MP e-Uparjan portal లో విత్తనం వేయక ముందే register అయి, sown area declare చేసి, notified APMC మండీలో fixed window (సాధారణంగా 1 అక్టోబర్ - 30 నవంబర్) లో అమ్మాలి. MSP, "modal price" (రెండు reference markets average) మధ్య తేడా (actual sale price కి cap) చెల్లించేవారు.
మొదటి season లో దాదాపు Rs 3,000-3,500 crore payout. సోయాబీన్ రైతుల mobilisation లో రాజకీయంగా credited. మొదటి season లోనే pricing anomalies — Bhavantar రోజుల్లో traders recorded ధరలు తగ్గించడం, registered రైతులు non-registered పొలాల పంట అమ్మడం — బయటపడ్డాయి.
BBY జాతీయ స్థాయికి ఎందుకు రాలేదు
2018 PM-AASHA umbrella PDPS ను జాతీయ స్థాయిలో envisage చేసింది (PSS, Private Procurement and Stockist Scheme PPSS pilot తో పాటు). MP బయట uptake పరిమితం:
- రాష్ట్రాలు 50% deficiency cost absorb చేయడానికి సిద్ధంగా లేవు
- మండీ-recording integrity gaps వల్ల scheme gameable
- Bumper-crop years లో deficiency payouts fiscal limits దాటేవి
- రైతులు entire MSP delivery కి pay చేసే physical PSS కి priority ఇచ్చారు
MP తర్వాత kharif seasons లో BBY wind down చేసింది (fiscal strain).
హర్యానా, రాజస్థాన్, PM-AASHA తర్వాత
హర్యానా 2018లో bajra, మొక్కజొన్నకు Bhavantar-style payment. రాజస్థాన్ పెసలు, వేరుశెనగకు pilot. PM-AASHA కింద కేంద్ర PDPS pilot thinly utilised. భారతదేశంలో dominant model ఇప్పటికీ physical PSS procurement + state bonuses — PDP కాదు. ప్రతి farmer-protest cycle లో PDP vs PSS చర్చ recur అవుతుంది.
బలాలు, పరిమితులు
PDP advantages: warehouse/gunny logistics లేదు, transparent DBT, అన్ని రైతులు participate చేయవచ్చు, quality grade lockout లేదు. PDP weaknesses: మండీ-record gaming, glut years లో fiscal exposure, PDS కి buffer-stock spillover లేదు, modal-price calculation లో opacity.
సంబంధిత పేజీలు
ఇవి కూడా చూడండి: Price Support Scheme Pss Procurement, Market Intervention Scheme Mis Perishables, Msp Minimum Support Price, Msp 23 Crops Coverage List, Nafed Procurement Oilseeds Pulses Bharatdal.
మూలాలు
- Bhavantar Bhugtan Yojana portal. Madhya Pradesh government.
- PM-AASHA umbrella. Press Information Bureau.
- Price Deficiency Payment pilot. Press Information Bureau.