Photo: placeholder pending image-fill pass
(Linseed / flax cultivation in India ఫోటో)
Linseed / flax (Linum usitatissimum) cultivation in India
భారతదేశంలో Linseed / flax (అలసి) సాగు
Linseed (Linum usitatissimum L., Linaceae కుటుంబం) రబీ నూనెగింజల, fibre పంట. ఇందులో omega-3 rich నూనె (45-55% alpha-linolenic acid) ఉంటుంది; కొన్ని రాష్ట్రాల్లో కాండం fibre కోసం కూడా సాగుచేస్తారు. ప్రపంచంలో linseed area లో భారతదేశం రెండవది — సుమారు 2.4 lakh ha, వార్షిక ఉత్పత్తి 1.4-1.6 lakh tonnes. MP, ఛత్తీస్గఢ్, UP, బీహార్, మహారాష్ట్ర, జార్ఖండ్, ఒడిశా కలిసి 90% పైగా area. ఎక్కువగా rainfed లేదా వరి తర్వాత utera (paira) relay పంట.
ప్రాముఖ్యత, వాడకాలు
భారతీయ linseed oil రెండు ముఖ్య streams లో వాడతారు: (a) industrial drying-oil — paints, varnishes, linoleum, printing inks, soaps, oil cloths కు; ఎక్కువ alpha-linolenic acid ఈ drying ధర్మానికి కారణం. (b) Flax seed (alsi) ను health-food మార్కెట్ — dietary omega-3, lignans, soluble fibre source గా. Linseed cake (అలసి తెలాపిండి) 30-32% ప్రోటీన్ తో పశువులు, చేప మేత. కాండం నుండి linen fibre తీయవచ్చు; కానీ భారతదేశంలో పెద్ద ఎత్తున fibre extraction లేదు.
Agro-climatic zones
linseed ను మూడు ecologies లో సాగు చేస్తారు: - Utera/paira (relay): ఛత్తీస్గఢ్, తూర్పు MP, దక్షిణ బీహార్, ఒడిశా. వరి కోతకు 7-15 రోజుల ముందు నిలబడి ఉన్న వరిలో వెదజల్లడం; residual soil moisture; చాలా తక్కువ inputs. - Rainfed sole crop: Bundelkhand UP, ఉత్తర MP, పశ్చిమ మహారాష్ట్ర; అక్టోబర్ వర్షాల తర్వాత conserved moisture మీద విత్తనం. - Irrigated sole crop: ఉత్తర, పశ్చిమ MP, UP, బీహార్ లో కొన్ని ప్రాంతాలు; పూత, capsule-filling దశల్లో 1-2 protective irrigations.
పంటకు well-drained loam నుండి clay loam నేలలు, pH 6.0-7.5, సీజన్ లో 450-750 mm వర్షపాతం అనుకూలం. ఉష్ణోగ్రత 10-20 deg C (vegetative), 20-25 deg C (maturity).
సాగు
Sole crop విత్తనం: అక్టోబర్ మధ్య - నవంబర్ మధ్య. విత్తన మోతాదు: sole crop 25-30 kg/ha, utera 35-40 kg/ha; row spacing 25-30 cm. NPK 60:40:30 kg/ha + 20 kg/ha sulphur. Lipid synthesis ఎక్కువ కాబట్టి sulphur కు పంట బాగా response చేస్తుంది. Seed treatment: Carbendazim 2 g/kg + Thiram 3 g/kg — wilt, damping-off నివారణ. దిగుబడి: rainfed 6-8 q/ha, irrigated 12-15 q/ha; నూనె శాతం 36-44%. ఫిబ్రవరి-మార్చి లో capsules గోధుమ రంగు మారి, ఊపితే చప్పుడు చేసినప్పుడు కోత.
పురుగు, తెగుళ్ళు
అత్యంత నష్టం linseed bud fly (Dasineura lini) వల్ల — తట్టుకునే రకాల కోసం చూడండి. తర్వాత ఆకుపేను, పేనుబంక. ముఖ్య తెగుళ్ళు: rust (Melampsora lini), wilt (Fusarium oxysporum f.sp. lini), Alternaria blight, powdery mildew. Resistant రకాలు (PKDL-41, Padmini, Sheela), seed treatment, balanced fertilisation, need-based foliar protection — ప్రామాణిక management.
మార్కెటింగ్, విధానం
Linseed 23 MSP పంటల్లో ఒకటి; 2024-25 RMS MSP ₹7,797/qtl. Procurement పరిమితం; ఎక్కువ marketed surplus private మండీల ద్వారా Bharatpur, Indore, Kanpur, Mauranipur, Bilaspur oil expellers కు వెళ్తుంది. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో health-food demand వల్ల premium-quality whole అలసి విత్తనం ధర MSP కంటే ఎక్కువ. ఈ పంట NMOOP / NMEO-Oilseeds కింద seed minikits, ICM demonstrations పొందుతుంది.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Linseed bud-fly tolerant varieties, NMOOP, Edible-oil import policy.
మూలాలు
- Linseed Production Technology. ICAR-IIOR, Hyderabad.
- AICRP-Linseed PC Report. ICAR-IIOR.