Photo: Phuntsho Wangdi · Pexels License · source ↗
(WDC-PMKSY watershed పథకం)
Watershed Development Component (WDC-PMKSY)
PMKSY లోని Watershed Development Component (WDC)
PMKSY (Pradhan Mantri Krishi Sinchayee Yojana) లోని Watershed Development Component (WDC-PMKSY) అనేది మెట్ట వ్యవసాయ భూముల్లో watershed treatments fund చేసే ప్రధాన central government instrument. రాయలసీమ, ఇతర మెట్ట belts లో farm-స్థాయి water security కు upstream గా ఉండే soil-and-water conservation structures - compartmental bunds, check dams, farm ponds, percolation tanks, gully plugs - ను ఇది funds చేస్తుంది.
ముఖ్య లక్షణాలు
అసలు Integrated Watershed Management Programme (IWMP) ను 2015 లో PMKSY లో WDC గా subsume చేశారు. WDC-PMKSY 2.0 ను 2021-22 లో మొదలుపెట్టి 2025-26 వరకు, దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 49.5 లక్షల హెక్టార్ల target తో నడుపుతున్నారు. Department of Land Resources, Ministry of Rural Development ఈ scheme ను రాష్ట్ర Watershed Development Departments, District Water Management Agencies (DWMA) ద్వారా అమలు చేస్తుంది.
అర్హత
Intervention యూనిట్ watershed (సాధారణంగా 5,000-10,000 ha micro-watershed clusters), individual పొలాలు కాదు. Common Guidelines for Watershed Development Projects ప్రకారం water-stressed, మెట్ట, drought-prone, ఎడారి geographies ఆధారంగా selection. Tribal areas, నక్సల్-affected districts, aspirational districts కు priority. Selected watershed లోని landholders అందరూ - రైతు cultivators, common-land వాడేవారు, భూమి లేని పశుపోషకులు - project participants.
లాభం
- Funding pattern: General states కు Centre-state 60:40 (2021 లో hilly/NE states కు 90:10 నుండి revise).
- Indicative cost norms: General states కు హెక్టారుకి సుమారు Rs 22,000, difficult terrain కు Rs 28,000; implementation guidelines ద్వారా revisions.
- Funded treatments: in-situ moisture conservation (compartmental bunding - Compartmental Bunding Rainfed), drainage line treatments (gully plugs, loose-boulder check dams, masonry check dams), water harvesting (farm pond - Farm Pond, percolation tanks, rainwater recharge pits - Rainwater Recharge Pits), entry-point activities, livelihood components.
- Project funds లో 60% natural resource management works కు; మిగతావి capacity building, livelihood activities, project management కు.
అమలు
- రాష్ట్ర Watershed Development Department state perspective plan తయారు చేస్తుంది; DWMA లు district perspective, annual action plan తయారు చేస్తాయి.
- Field level లో Project Implementation Agency (PIA) - సాధారణంగా government line department లేదా empanelled NGO - స్థానిక users తో కూడిన Watershed Committee తో పనిచేస్తుంది.
- ప్రతి micro-watershed కు GIS-supported planning platform మీద Detailed Project Reports (DPR) తయారు చేస్తారు.
- MGNREGS (Mgnregs Horticulture Plantation) convergence labour component కు తప్పనిసరి; PMKSY-PDMC (Pmksy Micro Irrigation Subsidy) convergence treated lands మీద water-use efficiency extend చేస్తుంది.
- AP లో WDC-PMKSY పాత Neeru Meeru (Neeru Meeru Watershed Ap) స్థాపించిన structural pipeline ను anchor చేస్తుంది.
రైతులు ఎలా engage అవ్వాలి
Selected watershed లోని individual రైతులకు రెండు రకాలుగా benefits వస్తాయి. వారి పొలాల్లో watershed plan కింద treatments (గట్లు, ponds, recharge pits) జరుగుతాయి, వారి భూమిలో works కు MGNREGS wages వస్తాయి. రైతులు individual scheme applications file చేయరు; participation village Watershed Committee ద్వారా mediated.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Neeru-Meeru, Compartmental bunding, Farm pond, Rainwater recharge pits, MGNREGS horticulture.
మూలాలు
- WDC of PMKSY guidelines. Department of Land Resources, Ministry of Rural Development.
- WDC-PMKSY 2.0 Guidelines. Government of India.