Photo: Alex Yu · CC BY-NC 4.0 · source ↗
(పొద్దుతిరుగుడులో Alternaria ఆకుమచ్చ తెగులు)
Sunflower Alternaria leaf spot (Alternaria helianthi)
పొద్దుతిరుగుడులో Alternaria ఆకుమచ్చ తెగులు
Alternaria helianthi (కొద్దిగా A. alternata, A. helianthinficiens, A. zinniae కూడా) వల్ల వచ్చే Alternaria ఆకుమచ్చ తెగులు భారతదేశంలో పొద్దుతిరుగుడు పంటకు అత్యంత విస్తృతంగా నివేదించబడిన ఆకు తెగులు. కర్ణాటక (బాగల్కోట్, బీజాపూర్, రాయచూర్, బళ్ళారి), AP (అనంతపురం, కర్నూల్, మహబూబ్నగర్), తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు - అన్ని ప్రాంతాల్లో endemic. ఆలస్యంగా విత్తిన రబీ, వేసవి పంటల్లో epidemic conditions ఉంటే 20-80 శాతం దిగుబడి నష్టం వస్తుంది.
గుర్తింపు, లక్షణాలు
మొదట కింది ఆకులపై చిన్న ముదురు గోధుమ-నల్ల necrotic మచ్చలు, concentric rings (target board pattern) తో కనిపిస్తాయి - ఇది Alternaria కు ముఖ్య గుర్తు. మచ్చలు 0.5-3 cm పెద్దవి అయ్యి కలిసిపోయి blighted patches గా మారతాయి. తీవ్రంగా సోకిన ఆకులు ఎండిపోయి ముందుగానే రాలిపోతాయి. స్టెమ్ లపై (పొడవు dark stripes), petioles, sepals, ray florets, head వెనుక భాగంలో కూడా lesions వస్తాయి - humid వాతావరణంలో నల్ల spore masses కనిపిస్తాయి. Head సోకితే గింజల నిండడం తగ్గుతుంది, head rot పెరుగుతుంది.
హోస్ట్ పంటలు, జీవిత చక్రం
A. helianthi Helianthus జాతులకు మాత్రమే సోకుతుంది; ఇతర Alternaria spp. Asteraceae కుటుంబంలో విస్తృత host range. ఈ ఫంగస్ సోకిన విత్తనం, పొలంలో crop debris, volunteer మొక్కలపై సీజన్ల మధ్య బతుకుతుంది. మచ్చలపై ఉత్పత్తి అయ్యే Conidia గాలి, వర్షం చిలకరింపు ద్వారా వ్యాప్తి చెందుతాయి. 20-26 deg C వద్ద 10-12 గంటల ఆకు తడి ఉంటే తెగులు అభివృద్ధి చెందుతుంది; latent period 5-7 రోజులు. తడి phase లో పూత దశకు వచ్చే ఆలస్యంగా విత్తిన పంటలకు అతి తీవ్రమైన disease pressure.
నష్టం
Head-filling దశలో disease severity తో correlate అయ్యి దిగుబడి నష్టం వస్తుంది. AICRP-Sunflower trials కర్ణాటక, AP లో: susceptible hybrids లో 50% leaf area severity దాటితే 25-60% గింజ దిగుబడి నష్టం. నూనె శాతం కూడా 2-5 percentage points తగ్గుతుంది, 100-గింజల బరువు 15-25% తగ్గుతుంది. అనంతపురం-కర్నూల్-రాయచూర్ బెల్ట్లో రబీ/వేసవి పొద్దుతిరుగుడు acreage తగ్గడానికి ఈ తెగులు ముఖ్య కారణం.
నియంత్రణ
- తట్టుకునే hybrids: KBSH-44, KBSH-1, KBSH-41, DSH-1 - field tolerance; MSFH-17 వంటి పాత hybrids మధ్యస్థంగా susceptible.
- సాగు పద్ధతి: శుభ్రమైన విత్తనం + thiram + carbendazim 2:1 at 3 g/kg విత్తన ట్రీట్మెంట్; non-host తృణధాన్యాలతో పంట మార్పిడి; లోతు దుక్కితో crop residue పూడ్చండి; ఆలస్యంగా విత్తనం వేయకండి.
- రసాయన: 35-40 DAS (bud initiation) వద్ద ముందుజాగ్రత్తగా mancozeb 75 WP 2.5 g/L లేదా chlorothalonil 75 WP 2 g/L, 50-55 DAS వద్ద పునరావృతం. తెగులు మొదలయ్యాక curative గా propiconazole 25 EC 1 ml/L లేదా tebuconazole 25 EC 1 ml/L లేదా azoxystrobin 23 SC 1 ml/L; fungicide modes rotate చేయండి - resistance రాకుండా.
- సమగ్ర: resistant hybrid + శుభ్రమైన విత్తనం + సమతుల ఎరువు (అధిక N వద్దు) + అవసరమైన ఫంగిసైడ్.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: KBSH-44 Sunflower, MSFH-17 Sunflower, Sunflower Crop.
మూలాలు
- Diseases of sunflower and their management. ICAR-Indian Institute of Oilseeds Research.
- Alternaria helianthi. CABI Compendium.
- Sunflower production technology. University of Agricultural Sciences, Dharwad.