Photo: placeholder pending image-fill pass
(అరటిలో Panama wilt — TR4 ఫోటో)
Banana Fusarium wilt — Panama disease and Tropical Race 4
అరటిలో Fusarium వెల్ట్ — Panama తెగులు, Tropical Race 4
Banana Fusarium wilt — చారిత్రకంగా Panama తెగులు అని పిలువబడుతున్నది — Fusarium oxysporum f. sp. cubense (Foc) ఫంగస్ వల్ల వచ్చే soilborne vascular wilt తెగులు. Tropical Race 4 (TR4, VCG 01213) — అత్యంత ఉధృతమైన strain; Cavendish (Banana Grand Naine G9 Jain Tc, Banana G9 Tissue Culture) అరటి సాగుకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రధాన ముప్పు. భారతదేశంలో TR4 ను 2017-2018 లో బీహార్లో అధికారికంగా confirm చేశారు; ఇప్పుడు దేశంలో పరిమిత ప్రాంతాల్లో గుర్తించారు. ICAR-NRCB Trichy — surveillance, నియంత్రణకు దేశీయ reference కేంద్రం.
గుర్తింపు, లక్షణాలు
External లక్షణాలు — పాత ఆకుల అంచుల్లో పసుపు రంగు మొదలై, లోపలికి progress అవుతుంది; ఆకులు petiole వద్ద విరిగి, pseudostem చుట్టూ "skirt" లాగా వేలాడతాయి. Pseudostem ఆధార భాగంలో longitudinal గా చీలికలు ఏర్పడడం — లక్షణమైన గుర్తు. తెగులు సోకిన pseudostem ను కోస్తే — concentric rings లో reddish-brown నుండి నలుపు రంగు vascular discolouration కనిపిస్తుంది; rhizome లో కూడా అదే dark vascular streaks ఉంటాయి.
హోస్ట్ పంటలు, జీవిత చక్రం
Foc Race 1 — చారిత్రకంగా Gros Michel అరటి సాగును ప్రపంచవ్యాప్తంగా నాశనం చేసింది; ఇప్పటికీ భారతీయ రకాలైన Rasthali (Banana Rasthali Silk India), Ney Poovan (Banana Ney Poovan Elaichi), Virupakshi, Monthan (Banana Monthan Cooking Plantain) లను attack చేస్తుంది. Foc TR4 — Race 1 hosts అన్నీ + Cavendish (Grand Naine, G9, Robusta) ను కూడా attack చేస్తుంది. ఈ ఫంగస్ — నేలలో chlamydospores గా 20-30 సంవత్సరాలు survive అవుతుంది; వేరుల్లోని గాయాల ద్వారా infection ప్రవేశిస్తుంది; xylem లో colonise అవుతుంది; తెగులు సోకిన suckers, contaminated నేల, నీరు, వ్యవసాయ machinery ద్వారా వ్యాపిస్తుంది.
నష్టం, ఆర్థిక ప్రభావం
TR4 ఒకసారి establish అయితే — ఆ పొలం నుండి eradicate చేయడం కుదరదు; భవిష్యత్తులో Cavendish సాగు ఆ ప్రాంతంలో viable కాదు. Affected blocks లో రెండు లేదా మూడు cycles లో దిగుబడి నష్టం దాదాపు 100%. Pathogen యొక్క నేలలో నిలిచిపోయే తత్వం, అన్ని cultivars మీద virulence — ప్రపంచ banana industry కి అత్యంత తీవ్రమైన biotic constraint.
నియంత్రణ
Foc TR4 కి curative chemical treatment లేదు; నియంత్రణ — preventive, biosecurity ఆధారితం:
- Exclusion: indexed tissue-culture నారు మాత్రమే నాటడం; infested farms నుండి soil, suckers, వాడిన equipment movement పై restriction.
- Resistant cultivars: ICAR-NRCB selections, somaclonal variants — evaluation లో ఉన్నవి; Pisang Jari Buaya వంటి traditional resistant cultivars.
- Cultural: నీరు నిలవకుండా చూడడం; raised beds; mildly affected నేలల్లో వరి లేదా చెరకుతో pంట మార్పిడి; long fallows.
- Biological: Trichoderma asperellum, Pseudomonas fluorescens — supportive measures గా నేలకు application.
- Containment: infested blocks చుట్టూ fencing; quaternary ammonium disinfectants తో foot dips; తెగులు సోకిన మొక్కలను deep burial లేదా burning ద్వారా నాశనం.
సంబంధిత పేజీలు
Banana Grand Naine G9 Jain Tc, Banana Bunchy Top Virus, Banana Rasthali Silk India, Banana Sigatoka Yellow Mycosphaerella, Banana Ney Poovan Elaichi కూడా చూడండి.
మూలాలు
- Fusarium wilt of banana — disease profile and TR4 surveillance. ICAR-National Research Centre for Banana, Trichy.
- Banana wilt complex — diagnosis and management. ICAR-Indian Institute of Horticultural Research, Bengaluru.