సమాచారానికి వెళ్లండి

Vivek QPM-9 maize hybrid Photo: placeholder pending image-fill pass (Vivek QPM-9 మొక్కజొన్న హైబ్రిడ్)

Vivek QPM-9 maize hybrid

Vivek QPM-9 మొక్కజొన్న హైబ్రిడ్

Vivek QPM-9 అనేది ICAR-Vivekananda Parvatiya Krishi Anusandhan Sansthan (VPKAS), అల్మోరా వారు తయారు చేసిన single-cross quality protein maize హైబ్రిడ్. AICRP-Maize ద్వారా 2008లో విడుదలైంది. ఉత్తరాఖండ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, J&K, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, బీహార్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల కొండ వాతావరణానికి notified అయిన మొదటి early-maturing QPM హైబ్రిడ్ ఇదే — చల్లని శరద్రుతువు మూసివేత ముందు సాధారణ medium-duration single-cross hybrid లు పక్వానికి రాని ప్రాంతాలు ఇవి.

ఎందుకు ముఖ్యం

కొండ ప్రాంత రైతులు చారిత్రకంగా open-pollinated సాధారణ మొక్కజొన్న (Vivek Sankul లాంటి composite రకాలు) ను గింజ, makki ki roti కోసం పండించారు; ఆ గింజ ప్రోటీన్ నాణ్యత FAO ప్రమాణాల ప్రకారం తక్కువే. ప్రస్తుత composite ల దిగుబడిని తగ్గకుండానే Vivek QPM-9 opaque-2 ఆధారిత lysine, tryptophan enrichment ను short-season కొండ మొక్కజొన్నకు తీసుకువచ్చింది. ఇండియా ప్రభుత్వ రంగంలో marker-assisted selection QPM breeding లో ప్రారంభ ఉదాహరణల్లో ఒకటి.

ముఖ్య లక్షణాలు

  • విడుదల: 2008, AICRP-Maize — కొండ, బీహార్ ప్రాంతాలు
  • బ్రీడర్: ICAR-VPKAS, అల్మోరా (ఉత్తరాఖండ్)
  • రకం: single-cross hybrid, opaque-2 allele
  • సిఫారసు ప్రాంతం: ఉత్తరాఖండ్, HP, J&K, NEH region, పశ్చిమ బెంగాల్ కొండలు, బీహార్ లోతట్టు
  • కాలవ్యవధి: 80-85 రోజులు (mid-hill kharif); మైదానాల్లో ~95 రోజులు
  • దిగుబడి: 5.5-6.5 t/ha; రైతు పొలంలో 4.0-4.5 t/ha
  • గింజ: పసుపు flint, ~270 గ్రా/1000 గింజలు
  • ప్రోటీన్‌లో lysine: ~4.0%; tryptophan: ~0.9%

సాగు

800-1800 m ఎత్తులో వర్షాధార కొండ సాగుకు రూపొందించబడింది. విత్తన మోతాదు 20 kg/ha, 60 × 20 cm; ఏటవాలు భూముల్లో contour planting సిఫారసు. ఎరువులు: 120:60:40 NPK kg/ha — విత్తనం వేసేటప్పుడు పూర్తి P, K, మూడింట ఒక వంతు N; మిగతా N knee-high దశలో. కొండ నేలలు FYM @ 10 t/ha, ZnSO4 @ 25 kg/ha కు బాగా స్పందిస్తాయి. short duration వల్ల అదే పొలంలో రబీ కూరగాయ, పప్పు లేదా గోధుమ వేయొచ్చు — 120 రోజుల composite ల కంటే ఇది ముఖ్య ప్రయోజనం.

పురుగు, తెగుళ్ళు

కొండ మొక్కజొన్న ప్రధాన ఆకుతెగులు turcicum leaf blight (Exserohilum turcicum), common rust (Puccinia sorghi) లకు Vivek QPM-9 మధ్యస్థ నిరోధకత చూపిస్తుంది. వేడి-తేమ మైదానాల్లో maydis leaf blight కు susceptible. 2018 తర్వాత fall armyworm తీవ్ర ముప్పుగా మారింది; చూడండి Fall Armyworm Maize, Maize Faw Spodoptera Frugiperda National. సాంప్రదాయ గింజ నిల్వ తొట్టెల (katham) లో స్టోరేజ్ పురుగు నాణ్యత తగ్గిస్తుంది.

వాడకం

Uttarakhand State Seeds, Tarai Development Corporation (Pantnagar) ఈ రకానికి seed multiplication చేస్తాయి; National Food Security Mission కింద KVK demonstration ల ద్వారా సరఫరా. గింజ ఎక్కువగా రైతు ఇంట్లోనే చపాతీ, seera, పోర్రిడ్జ్ పిండిగా వాడుతారు. provitamin-A కలిగిన Pusa Vivek QPM-9 Improved (Pusa Qpm 5 Hybrid Maize) వచ్చిన తర్వాత కూడా short duration కారణంగా కొండ ప్రాంతాల్లో దీనికి ఆదరణ కొనసాగుతోంది.

సంబంధిత పేజీలు

చూడండి: Pusa QPM-5, HQPM-1, HQPM-5, HQPM-7, Maize Crop Overview, Fall Armyworm Maize, DHM-117.

మూలాలు

  1. Vivek QPM-9 — variety profile. ICAR-VPKAS, Almora. https://vpkas.icar.gov.in/varieties.php
  2. Notified maize hybrids catalogue. ICAR-IIMR, Ludhiana. https://iimr.icar.gov.in/?page_id=2247