Photo: James Gordon from Los Angeles, California, USA · CC BY 2.0 · source ↗
(సజ్జ pearl millet ఫోటో)
Pearl millet (bajra, sajja) cultivation
సజ్జ (bajra, Pennisetum glaucum) సాగు
సజ్జ (Pennisetum glaucum) - హిందీలో bajra, తెలుగులో సజ్జ - జొన్న తర్వాత మెట్ట semi-arid భారతదేశం ముఖ్యమైన మెట్ట సాగు ధాన్యం. ఏ ప్రధాన ధాన్యమైనా తట్టుకోలేని అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత (42 deg C వరకు), అత్యల్ప వర్షపాతం (250-500 mm), అత్యంత తక్కువ లోతు ఇసుక నేలల్లో సజ్జ పెరుగుతుంది. ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో భారతదేశం దాదాపు 41% - రాజస్థాన్, మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, హర్యానా, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్-తెలంగాణ రాయలసీమ-తెలంగాణ బెల్ట్ ప్రధాన సాగు zones.
ముఖ్య లక్షణాలు
- కుటుంబం: Poaceae; Pennisetum glaucum (L.) R.Br.
- పంట కాలం: hybrids 70-95 రోజులు; ఆలస్యం landraces 100-120 రోజులు
- ఉష్ణోగ్రత: 28-35 deg C; 42 deg C వరకు తట్టుకుంటుంది
- వర్షపాతం: 250-500 mm; ఉప్పు, కరువు తట్టుకుంటుంది
- నేలలు: లోతు తక్కువ ఇసుక లోం నుండి మీడియం నలుపు; pH 5-8.5 తట్టుకుంటుంది
- దిగుబడి: మెట్ట hybrids 1.5-2.0 t/ha; నీటి సాగులో 3-4 t/ha
సాగు
ప్రధాన zones లో నైరుతి రుతుపవనం ప్రారంభంతో (జూన్-జూలై) సజ్జ వేస్తారు; దక్షిణ కర్ణాటక, తమిళనాడు భాగాల్లో residual moisture మీద రబీ పంటగా కూడా వేస్తారు. విత్తనం 4-5 kg/ha; spacing 45 x 15 cm. మెట్ట సాగుకి ఎరువు సిఫార్సు - 50-60 kg N + 30 kg P2O5 + 20 kg K2O / ha, రెండు splits లో. ICAR-AICRP, ICRISAT hybrids ప్రధానమైనవి — 86M86, 86M88, HHB-67 Improved, HHB-216, ICMH-356, GHB-905, MPMH 17, MPMH 21 — తక్కువ పంట కాలం HHB-67 Improved drought-escape sowings కు సరిపోతుంది.
ICAR-IIMR, AICRP package - మెట్ట భూమిలో risk తగ్గించడానికి కందితో (2:1 సజ్జ-కంది) లేదా cluster bean (గోరు), ఆముదంతో (6:1) అంతర పంట సూచిస్తాయి. అనంతపురంలో రుతుపవనం ఆలస్యం వల్ల ఖరీఫ్ వేరుశెనగ విత్తనం పోతే relay లేదా replacement గా సజ్జ వేస్తారు.
పురుగు, తెగుళ్ళు
ముఖ్యమైనవి:
- Downy mildew (green ear తెగులు) - Sclerospora graminicola వలన - ప్రధాన తెగులు; తట్టుకునే hybrids, metalaxyl seed treatment తో అదుపు
- Smut, ergot, రస్ట్: hybrids లో తక్కువ; పాత landraces లో ఎక్కువ
- Shoot fly (Atherigona approximata) - ఆలస్యంగా వేసిన పంటలో season ప్రారంభంలో పురుగు; జొన్న shoot fly చూడండి
- Earhead caterpillar, grey weevil: కంకి దశలో నష్టం; neem-based లేదా chlorantraniliprole-based sprays తో అదుపు
వాడకం
సజ్జ dual-purpose పంట. ధాన్యం ఇంటిలో రొట్టి, అంబలి, లడ్డు గా; ఇప్పుడు millet flour, malt drinks, ICDS/school feeding లో - Indian Year of Millets push తో. High-iron biofortified hybrid Dhanashakti (ICMS 8511 Selection-1), HHB-299 - check varieties కంటే +9-15 ppm ఎక్కువ iron, zinc - nutrition programmes కు ప్రోత్సాహం. Stover పాడి ఆవులు, గొర్రెలకు అత్యుత్తమ నాణ్యత గడ్డి - సాధారణ పంటలో 6-7 t/ha green stover; కరువు సంవత్సరాల్లో సజ్జ గడ్డి premium ధరకు అమ్ముడవుతుంది. కట్-అండ్-క్యారీ పాడి గడ్డి కోసం forage hybrids (Giant Bajra, PCB-164) ప్రత్యేకంగా.
పరిమితులు
మొక్కజొన్న, గోధుమతో పోలిస్తే nutritional density ఎక్కువైనా సజ్జ మండి ధరలు తక్కువ. ఫార్మ్ storage లో weevils, ఎలుకలకు 10-15% నష్టం. Hybrid seed మీద ప్రైవేట్ కంపెనీల ఆధిపత్యం; landrace seed self-replication hybrid దిగుబడికి సరిపోదు.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Ragi finger millet, Foxtail millet (korralu), Sorghum (jowar), Sorghum shoot fly, Anantapur district profile.
మూలాలు
- Pearl millet package of practices. ICAR-AICRP on Pearl Millet, Jodhpur.
- Bajra / Pennisetum glaucum. ICAR-Indian Institute of Millets Research, Hyderabad.
- Biology of Pennisetum glaucum. ICAR Biosafety Portal.