Photo: Satdeep Gill · CC BY-SA 4.0 · source ↗
(మామిడి తేనెపురుగు ఫోటో)
Mango hopper (Amritodus / Idioscopus)
మామిడి తేనెపురుగు (Amritodus / Idioscopus)
మామిడి తేనెపురుగులు — wedge-ఆకారంలో ఉండే leafhoppers (Cicadellidae). పూత సమయంలో మామిడి inflorescences మీద గుంపులుగా చేరి, పూతగుత్తులు, లేత ఆకుల నుండి సాప్ పీలుస్తాయి. భారతదేశంలో పూత సమయంలో మామిడికి అత్యంత నష్టం కలిగించే పురుగు ఇదే. భారతీయ తోటల్లో మూడు జాతులు ఆధిపత్యం — Amritodus atkinsoni, Idioscopus clypealis, Idioscopus nitidulus (= I. niveosparsus). ICAR-IIHR బెంగుళూరు, ICAR-CISH లక్నో — రాయలసీమ చిత్తూరు, YSR కడప మామిడి clusters లో నివారించదగిన దిగుబడి నష్టానికి ప్రధాన కారణం ఇదే అని పేర్కొంటాయి. స్ప్రే చేయని తోటల్లో మొత్తం పంటను ఇవి తినేయగలవు.
గుర్తింపు
పెద్ద కీటకాలు 3.5-5 mm పొడవు, wedge ఆకారం, బూడిద-గోధుమ నుండి ఆకుపచ్చ; vertex, pronotum మీద ముదురు మచ్చలు. Amritodus atkinsoni — అతిపెద్దది; scutellum మీద రెండు నల్ల మచ్చలు ప్రముఖంగా. ఆడ పురుగు లేత ఆకుల midrib, పూతగుత్తుల rachis లో ఒక్కో గుడ్డుగా చొప్పిస్తుంది; చిన్న slits మిగిలిస్తుంది. Nymphs — లేత పసుపు-ఆకుపచ్చ; disturb చేస్తే పక్కకు పరుగు; పూతగుత్తుల మీద గుంపులు. ఎక్కువ infestation ఉన్న చెట్లను disturb చేస్తే "tick-tock" శబ్దం వస్తుంది.
హోస్ట్ పంటలు, జీవిత చక్రం
ఈ పురుగులు ఎక్కువగా Mangifera indica కే పరిమితం. Adults — trunk పగుళ్ళు, దట్టమైన canopy లో overwinter చేస్తాయి; డిసెంబర్ నుండి flushing చెట్లకు వలసపోతాయి; ఫిబ్రవరి-మార్చి flowering window లో peak. ఆడ పురుగు 2-3 వారాల్లో 100-200 గుడ్లు. 4-7 రోజుల్లో hatch; 5 nymphal instars 8-15 రోజుల్లో పూర్తి; ఉష్ణోగ్రతను బట్టి మొత్తం cycle 14-25 రోజులు. ICAR-IIHR ప్రకారం దక్షిణ భారతంలో ఏడాదికి 3-7 generations; panicle emergence కు coincide అయ్యే generation చాలా నష్టం.
నష్టం, ఆర్థిక ప్రభావం
పెద్ద, చిన్న పురుగులు పూతగుత్తులు, పూతకాండం, లేత ఆకుల నుండి cell సాప్ పీలుస్తాయి — పూత, లేత పిందెలు ఎండి రాలిపోతాయి. పూత సమయంలో sucking damage వల్ల fruit set పూర్తిగా ఆగిపోవచ్చు. Honeydew (తేనెబిందువు) పూతగుత్తులు, ఆకుల మీద కురిసి నల్ల sooty mould పెరుగుతుంది — photosynthesis కు ఆటంకం, పండు quality తగ్గుదల. స్ప్రే చేయని తోటల్లో 25-60% దిగుబడి నష్టం; భారీ infestation సంవత్సరాల్లో పూర్తి పంట నష్టం కూడా జరగొచ్చు అని ICAR-IIHR, CISH అంచనా. Hopper outbreaks తరచుగా powdery mildew (Mango Powdery Mildew), anthracnose (Mango Anthracnose Colletotrichum) తో కలిసి వస్తాయి — నష్టం రెట్టింపు.
నియంత్రణ
ICAR-IIHR, CISH — panicle emergence, pre-flowering windows పై దృష్టి పెట్టే integrated package సిఫార్సు చేస్తాయి:
- వ్యవసాయ పద్ధతి: canopy ను తెరిచేందుకు దట్టమైన కొమ్మలను pruning చేయాలి; కోత తర్వాత water sprouts ను తొలగించాలి — ఇది oviposition refuges ను తగ్గిస్తుంది. canopy training (Mango Canopy Training Pruning) తో కలిపి
- పర్యవేక్షణ: panicle emergence నుండి వారానికి రెండుసార్లు ఒక చెట్టుకు 10 పూతగుత్తులు పరిశీలించాలి; threshold — ఒక్క పూతగుత్తికి 5 hoppers
- రసాయన: మొదటి స్ప్రే — panicle emergence (పూత తెరుచుకోడానికి ముందు); రెండవది — marble దశ. రొటేషన్ తో సిఫార్సు చేసిన మందులు:
- imidacloprid 17.8% SL — 0.3 ml/L
- thiamethoxam 25% WG — 0.2 g/L
- lambda-cyhalothrin 5% EC — 1 ml/L
- acetamiprid 20% SP — 0.2 g/L పూర్తి పూత సమయంలో పరాగసంపర్క కీటకాలను రక్షించడానికి స్ప్రే చేయవద్దు
- బయోలాజికల్: గుడ్డు parasitoid Polynema sp., mirid predators, reduviid bugs ను రక్షించాలి; entomopathogenic fungi (Beauveria bassiana, Metarhizium anisopliae) — 5 g/L వద్ద 50-70% తగ్గింపు
- సానిటేషన్: ప్రశాంత సాయంత్రాల్లో canopy కింద పచ్చి ఆకుల పొగ — adult hoppers ను తరిమి కొట్టే సాంప్రదాయ పద్ధతి
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Mango Anthracnose Colletotrichum, Mango Powdery Mildew, Mango Flowering Management, Fruit Fly Orchard Pest — మరియు మామిడి రకాల పేజీలు.
మూలాలు
- Mango hoppers. ICAR-IIHR Bangalore.
- Mango pest management. ICAR-CISH Lucknow.