Photo: NASA · Public domain · source ↗
(Punjab, Haryana లో వరి stubble burning ఫోటో)
Rice stubble burning (Punjab and Haryana)
వరి stubble burning (Punjab, Haryana)
అక్టోబర్-నవంబర్లో combine harvest తర్వాత పొలంలోనే వరి పంట residue (గడ్డి, దుబ్బుపొదలు) తగలబెట్టడం — Punjab, Haryana, పశ్చిమ Uttar Pradesh, Delhi NCR కొంత భాగంలో ఎక్కువగా జరుగుతుంది. ఒక ఖరీఫ్లో సుమారు 70-150 లక్షల టన్నుల straw తగలబడుతోంది. అక్టోబర్ మధ్య నుండి నవంబర్ మధ్య వరకు Delhi-NCR శీతాకాల PM2.5 air-quality సంక్షోభానికి ఇది అతిపెద్ద seasonal కారణం.
ఎందుకు జరుగుతుంది
వరి-గోధుమ rotation లో వరి కోత (అక్టోబర్ మధ్య) నుండి గోధుమ విత్తనం (నవంబర్ ఆరంభం) వరకు 7-15 రోజుల ఇరుకైన window మాత్రమే ఉంటుంది. Combine harvester వరిని 30-40 cm వద్ద కోస్తుంది — ఎకరానికి 6-9 t/ha standing straw మిగిలిపోతుంది; lignified, తక్కువ nitrogen, చల్లని-పొడి వాతావరణంలో నెమ్మదిగా కుళ్ళుతుంది. చేతితో తొలగించడానికి లేదా incorporate చేయడానికి ఎకరానికి Rs 4,000-7,000 అవుతుంది; silica ఎక్కువ ఉండడం వల్ల వరి-straw కి ready market లేదు. తగలబెట్టడం free, ఒక గంటలో పొలం ఖాళీ — Air Act, Commission for Air Quality Management (CAQM) directions ఉన్నా dominant disposal route ఇదే.
గాలి-నాణ్యత ప్రభావం
ISRO, ICAR-Air Quality Indicator system satellite డేటా ప్రకారం ప్రతి ఖరీఫ్లో Punjab, Haryana లలో 50,000-1,00,000 stubble fire events రికార్డ్ అవుతాయి. Fire-emission inventories ప్రకారం seasonal emissions: 200-300 Gg PM2.5, 1,500-2,500 Gg CO, 100-200 Gg CH4. North-westerly గాలులు ఉన్న peak fire days లో Delhi October-November PM2.5 లో 25-40% ఈ మంటల వాటా.
నియంత్రణ
ప్రభుత్వ చర్యలు నాలుగు రకాలు: (i) in-situ decomposition కోసం Pusa Decomposer (Rice Pusa Decomposer), NCOF Waste Decomposer (Rice Bio Decomposer Paddy Residue) subsidy సరఫరా; (ii) Happy Seeder, super seeder, mulcher, SMS-fitted combines కోసం custom-hiring centres; (iii) PR 126, Pusa Basmati 1509 వంటి తక్కువ-కాల రకాలు పొలాన్ని ముందుగా ఖాళీ చేస్తాయి; (iv) biomass power plants, biogas plants, ethanol units లో straw ex-situ వాడకం. Cattle-feed densification, మష్రూమ్ సాగు pilot trials ఇంకా చిన్న volume లో ఉన్నాయి. DSR adoption (Rice Dsr Direct Seeded Rice Punjab) ముందస్తు విత్తనం ద్వారా window పెంచుతుంది.
పరిస్థితి
CAQM, ISRO bulletins ప్రకారం 2020-2023 మధ్య stubble fire counts ~35-50% తగ్గాయి — Punjab కంటే Haryana ఎక్కువ ప్రగతి సాధించింది. మరింత తగ్గుదల machinery availability, ఖరీఫ్ harvest time-discipline, ex-situ straw market మీద ఆధారపడుతుంది.
సంబంధిత పేజీలు
చూడండి: Rice Bio Decomposer Paddy Residue, Rice Pusa Decomposer, In Situ Residue Decomposition, Rice Dsr Direct Seeded Rice Punjab, Pusa Basmati 1509.
మూలాలు
- Directions on Crop Residue Management. Commission for Air Quality Management, Government of India.
- Stubble Burning Action Plan. Press Information Bureau, Government of India.