సమాచారానికి వెళ్లండి

Khasi mandarin tree, Meghalaya Photo: placeholder pending image-fill pass (మేఘాలయలో Khasi mandarin చెట్టు)

Khasi mandarin (Northeast India)

ఖాసి మండరిన్ (ఈశాన్య భారతదేశం)

Khasi mandarin — Citrus reticulata కు చెందిన loose-skinned mandarin selection. ఈశాన్య భారత hill జిల్లాల్లో — మేఘాలయ (East Khasi Hills, West Khasi Hills, Ri Bhoi), అస్సాం (కర్బి అంగ్‌లాంగ్, దిమా హసావ్, తిన్సుకియా), అరుణాచల్ ప్రదేశ్ (Lower Subansiri, Tirap), నాగాలాండ్, మిజోరం, మణిపూర్ — smallholder, jhum-rotation crop గా సాగుచేస్తారు. ఈ ప్రాంతం Citrus diversity కేంద్రం — Citrus indica, C. macroptera, C. latipes wild, semi-wild populations ను Umiam, మేఘాలయలోని ICAR-NBPGR regional station conserve చేస్తుంది. Khasi mandarin — ఈశాన్య dominant commercial citrus, చాలా tribal hill communities కు principal cash crop.

ముఖ్య లక్షణాలు

  • శాస్త్రీయ నామం: Citrus reticulata (mandarin orange).
  • చెట్టు: medium, spreading; seedling పై 5-6 ఏళ్లకు commercial bearing.
  • పండు: medium (90-140 g), oblate, నారింజ నుండి orange-red తొక్క — సులభంగా peel అవుతుంది; juicy aromatic గుజ్జు — 10-12 deg Brix, 0.8-1.0% ఆమ్లత్వం; 10-15 గింజలు.
  • పక్వం: ఈశాన్య hill belts లో నవంబర్-జనవరి.
  • దిగుబడి: smallholder plots లో full bearing వద్ద చెట్టుకు 25-45 kg; conventional 6 m x 6 m spacing వద్ద 8-12 t/ha.

సాగు

Khasi mandarin propagation — సంప్రదాయ ఈశాన్య system లో ఎక్కువగా seed నుండి; variety చాలా వరకు nucellar — seed నుండి true-to-type గా reproduce అవుతుంది. Decline-affected సైట్లపై replanting కోసం Rangpur lime (Rangpur Lime Rootstock), local rough-lemon selections పై budding ను ICAR-NEH, ICAR-CCRI ఇప్పుడు promote చేస్తున్నాయి. Plantings — typically jhum fallows, terraced hillslopes, homestead gardens అంతటా scattered గా — concentrated orchards కాదు; organised orchards లో conventional spacing 6 m x 6 m. ఈ belt rainfall 2000-4000 mm; irrigation rarely supply; కానీ steep slopes పై drainage critical — basin, contour-trench planting standard form. సంప్రదాయ ఎరువు FYM, litter; ICAR-NEH సిఫార్సు — mature చెట్టుకు 600 g N + 250 g P + 600 g K, వార్షిక 20 kg FYM.

పురుగు, తెగుళ్ళు

Khasi belt — దశాబ్దాలుగా citrus dieback / decline complex (Citrus Die Back Citrus Decline Complex) అనుభవించింది. Citrus tristeza virus (Citrus Tristeza Virus India) endemic; 1970-80లలో rough-lemon rootstock పై budded orchards historic collapse కు ఇదే driver — ఆ తర్వాత belt ఎక్కువగా seedling plantings కు revert అయ్యింది. Citrus greening / HLB (Citrus Greening Hlb Candidatus), దాని psylla vector (Citrus Psylla Diaphorina Citri) ఉన్నాయి, పెరుగుతున్నాయి. Citrus canker (Citrus Canker Xanthomonas) moderate. ఈశాన్యానికి specific గా అత్యంత నష్టకరమైన insect pest — citrus trunk borer (Anoplophora versteegi).

వాడకం

Khasi mandarin ప్రధానంగా ఈశాన్యంలో fresh fruit గా; నవంబర్-జనవరి window లో కోల్‌కతా, గువాహటి, ఢిల్లీ, ముంబాయికి air-/road-freighted. Dawki, Sutarkandi land-customs stations ద్వారా బంగ్లాదేశ్‌కు కూడా సరఫరా చేస్తుంది. Sohra (Cherrapunji), Mawkyrwat, Umiam లో Meghalaya state programmes ద్వారా squash, marmalade లోకి cottage processing organise. ICAR-NEH Umiam లోని Citrus Diversity Garden, Sohra లో Khasi mandarin festival — పంటకు research, market visibility ఇస్తాయి.

సంబంధిత పేజీలు

Citrus Nagpur Mandarin Vidarbha, Citrus Pummelo Shaddock Cultivation, Citrus Tristeza Virus India, Citrus Die Back Citrus Decline Complex కూడా చూడండి.

మూలాలు

  1. Khasi mandarin. ICAR Research Complex for NEH Region, Umiam.
  2. Mandarin orange cultivation in Northeast India. ICAR-Central Citrus Research Institute, Nagpur.
  3. Citrus indica and Khasi mandarin diversity. ICAR-National Bureau of Plant Genetic Resources.