సమాచారానికి వెళ్లండి

Spring/summer moong (greengram) cultivation

వేసవి / spring మూంగ్ (పెసర) సాగు

వేసవి/spring mungbean (పెసర, Vigna radiata) - రబీ harvest, ఖరీఫ్ విత్తనం మధ్య మార్చి-జూన్ మధ్య మూడవ పంటగా short-duration మూంగ్ సాగు చేయడం. National Food Security Mission - Pulses (NFSM-Pulses) క్రింద ప్రధాన intensification practice; పంజాబ్, హర్యానా, western UP, బీహార్, MP rice-wheat బెల్ట్‌లో, తూర్పు UP rice-fallow systems లో ప్రోత్సహిస్తున్నారు. DA&FW అంచనా ప్రకారం 2015 లో కొన్ని వేల హెక్టార్ల నుండి 2023-24 నాటికి 25 లక్షల హెక్టార్లకు పైగా విస్తరించింది.

మూల సూత్రం

60-70 రోజుల్లో పక్వానికి వచ్చే మూంగ్ రకాలు గోధుమ harvest (ఏప్రిల్), paddy transplanting (జూన్ చివర) మధ్య 75-90 రోజుల window లో pakvanuku వస్తాయి. మూడు ప్రధాన లాభాలు:

  • నత్రజని (N) contribution: Bradyrhizobium nodulation ద్వారా 30-40 kg N/ha symbiotic fixation; harvest తర్వాత root, leaf biomass నుండి అదనంగా 20-25 kg N/ha - తరువాతి ఖరీఫ్ paddy కి N అవసరం తగ్గుతుంది
  • నేల ఆరోగ్యం పునరుద్ధరణ: residue incorporation - soil organic carbon తగ్గించే continuous rice-wheat cycle ను break చేస్తుంది
  • అదనపు ఆదాయం: 8-12 quintals/ha దిగుబడి MSP వద్ద (CACP సిఫారసు, ఖరీఫ్ 2024-25 సిరీస్ Rs 8,558/q) + cattle మేత గా saleable మూంగ్ husk

అమలు

  • రకాలు: SML 668, SML 832 (PAU లుధియానా), Samrat (IPM 2-3), Virat (IPM 2-14), Shikha (IPM 5-10), Pusa Vishal, MH 421, PDM 139, MH 1142 - synchronous maturity, short stature, MYMV tolerance కోసం ఎంపిక
  • విత్తనం: మార్చి 25 - ఏప్రిల్ 15 - గోధుమ harvest తర్వాత pre-sowing irrigation తో
  • విత్తన మోతాదు: 20-25 kg/ha; Rhizobium + PSB 20 g/kg విత్తనం + carbendazim 2 g/kg fungicide గా treatment
  • Spacing: 30 x 10 cm; flat sowing లేదా raised-bed (FIRB) బరువైన నేలల్లో
  • ఎరువులు: 15 kg N + 40 kg P2O5/ha బేసల్; light soils లో flowering వద్ద foliar 2% urea + 0.5% KNO3
  • నీరు: 3-4 light irrigations - branching, flowering, pod-fill దగ్గర; critical ఎందుకంటే crop peak summer (38-42 deg C) లోకి వెళ్తుంది
  • Plant protection: Mungbean Yellow Mosaic Virus (MYMV) వాహకాలైన whiteflies కోసం scout; whitefly count plant కి 5 దాటితే imidacloprid 17.8 SL 100 ml/ha spray; thrips, pod borer కు IPM తో chlorantraniliprole 18.5 SC
  • Harvest: matured కాయలను 2-3 picks లో; మూడవ pick లో 80% కాయలు నలుపు అయినప్పుడు threshing

విస్తరణ

పంజాబ్, హర్యానా రాష్ట్ర seed subsidies, free zinc-PSB consortia, PAU-led varietal turnover ద్వారా summer మూంగ్ విస్తరణలో ముందున్నాయి. NFSM-Pulses క్రింద ICAR-IIPR, SAUs subsidised certified seed (50% subsidy, Rs 2,500/q cap) + IPM modules తో 25-hectare cluster demonstrations నడుపుతున్నాయి. Pulses Acceleration Programme తూర్పు UP, బీహార్, ఝార్ఖండ్‌లో rice-fallow రబీ/spring మూంగ్ ను విస్తరించింది.

పరిమితులు

40 deg C పైన heat stress flowering వద్ద 30-40% flower drop కలిగిస్తుంది. Late విత్తనం (ఏప్రిల్ 20 తర్వాత) maturity window ను తగ్గించి paddy nursery preparation తో clash. Whitefly populations early గా పెరిగితే MYMV risk. పంజాబ్/హర్యానా లో జూన్ మధ్యకు residue incorporation పూర్తి కాకపోతే paddy transplanting ఆలస్యం. నీటి లభ్యత ప్రధాన constraint - 3-4 irrigations లేకుండా crop చాలా నేలల్లో non-viable.

సంబంధిత పేజీలు

చూడండి: Greengram crop, Blackgram crop, MYMV — Yellow mosaic virus, Pulses MSP & PSS procurement, NFSM-Pulses overview.

మూలాలు

  1. Summer greengram cultivation. ICAR-Indian Institute of Pulses Research, Kanpur.
  2. Summer mungbean in rice-wheat system. ICAR-Indian Institute of Wheat & Barley Research.
  3. AICRP-MULLaRP annual report 2022-23. ICAR-IIPR.